การพัฒนาโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพเพื่อส่งเสริมการจัดการสุขภาพสำหรับสตรีที่เป็นเบาหวานในขณะตั้งครรภ์
DOI:
https://doi.org/10.64962/rdhsj.v19i2.2026.280433คำสำคัญ:
โปรแกรมส่งเสริม, ความรอบรู้ทางสุขภาพ, สตรีตั้งครรภ์, เบาหวานขณะตั้งครรภ์, การพยาบาลบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงพัฒนา มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ทางสุขภาพสำหรับสตรีที่เป็นเบาหวานในขณะตั้งครรภ์ โดยประยุกต์กรอบแนวคิดความรอบรู้ด้านสุขภาพในการออกแบบกิจกรรม เครื่องมือวิจัย ประกอบด้วย โปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้
ทางสุขภาพ คู่มือการดูแลตนเอง และแผนการให้ความรู้สำหรับพยาบาล เครื่องมือเก็บข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบสอบถามความรอบรู้ทางสุขภาพ และแบบสอบถามพฤติกรรมสุขภาพของสตรีตั้งครรภ์ ค่า CVI ของเครื่องมือ 0.84-1.00 ค่าความเชื่อมั่นของแบบสอบถามความรอบรู้ทางสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพเท่ากับ 0.63 และ 0.60 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนา ความถี่ ร้อยละ และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน
ผลการศึกษา ได้โปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพสำหรับสตรีที่เป็นเบาหวานในขณะตั้งครรภ์ ประกอบด้วย การให้ความรู้แบบรายบุคคล ฝึกปฏิบัติการคำนวณพลังงานและกำหนดเมนูอาหาร และติดตามระดับน้ำตาลในเลือด ผลการทดลองใช้ พบว่า พยาบาลปฏิบัติตามกิจกรรมได้ครบถ้วน และสตรีตั้งครรภ์ มีระดับความรอบรู้ทางสุขภาพเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ (คะแนนเฉลี่ยก่อนและหลังเข้าร่วมโปรแกรม 74.20 ±17.03, 88.50 ±10.82 ตามลำดับ) คะแนนการจัดการตนเองและพฤติกรรมสุขภาพเพิ่มขึ้น (31.80 ±6.03 เทียบกับ 37.00 ±6.80) และระดับน้ำตาลในเลือดลดลง(134.30 ±30.52 เทียบกับ 107.00 ±21.39)
ข้อเสนอแนะ ควรนำโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ทางสุขภาพที่พัฒนาไปประยุกต์ใช้และศึกษาผลด้วยการวิจัยเชิงทดลองก่อนนำไปใช้ในงานเพื่อดูแลสตรีที่เป็นเบาหวานในขณะตั้งครรภ์
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Cunningham FG, Leveno KJ, Bloom SL, Spong CY, Dashe JS. Williams obstetrics. 26th ed. New York: McGraw-Hill; 2022.
Wang H, Li N, Chivese T, Werfalli M, Sun H, Yuen L, et al. IDF Diabetes Atlas: estimation of global and regional gestational diabetes mellitus prevalence for 2021 by International Association of Diabetes in Pregnancy Study Group criteria. Diabetes Res Clin Pract 2022; 183: 109050.
Lasom S, Lueangdansakul W. Prevalence and pregnancy outcomes of gestational diabetes mellitus screened by two methods. Royal Thai Air Force Med J 2018; 64(1): 18-25.
กลุ่มงานการพยาบาลผู้คลอด โรงพยาบาลสุวรรณภูมิ. สถิติสตรีที่เป็นเบาหวานขณะตั้งครรภ์. สุวรรณภูมิ: โรงพยาบาลสุวรรณภูมิ; 2568.
Liu Q, Chen X, Wei S, Wang F. Prevalence of gestational diabetes mellitus and associated factors in Shenzhen, China: a retrospective analysis of 70,427 pregnant women. Int J Diabetes Dev Ctries 2023; 43(4): 517-522.
World Health Organization. Health literacy [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2024 [cited 2026 Feb 4]. Available from: https://www.who.int/health-topics/health-literacy
Divya B, Rajalakshmi M, Suresh P. Health literacy interventions in pregnant women: a systematic review. J Matern Fetal Neonatal Med 2021; 34(12): 1956-1966. doi: 10.1080/14767058.2020.1768867.
Giau DS, Quang DM. Current training and fostering of physical education teachers following the plan-do-check-act model at elementary schools in Ho Chi Minh City, Vietnam. Thai J East Asian Stud 2024; 28(2): 1-24.
สุรีพร ศรีโพธิ์อุ่น, รุ่งเทวินทร์ สัมพันธ์, ลำพงษ์ ศรีวงค์ชัย, เครือวัลย์ ดิษเจริญ. ความรอบรู้ด้านสุขภาพของสตรีตั้งครรภ์ที่เป็นเบาหวานในขณะตั้งครรภ์. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข 2567; 34(2): 138-148.
อังศินันท์ อินทรกำแหง. ความรอบรู้ด้านสุขภาพ: การวัดและการพัฒนา (Health literacy: measurement and development). กรุงเทพฯ: สถาบันวิจัยพฤติกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ; 2560.
บุษดี ขันมะจันทร์. การพัฒนาแนวปฏิบัติทางการพยาบาลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดหัวใจเฉียบพลัน แผนกอุบัติเหตุและฉุกเฉิน โรงพยาบาลนาคู จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน 2566; 8(3): 1105-1113.
สุภาพร จันภูงา, สมพร วัฒนนุกูลเกียรติ. การพัฒนาแนวปฏิบัติทางการพยาบาลหญิงตั้งครรภ์ที่ได้รับยาออกซิโทซินชักนำหรือเร่งคลอด. วารสารพยาบาลศาสตร์และสุขภาพ 2558; 38(4): 56-67.
กนกทอง จาตุรงคโชค, ตวงรัตน์ อินทรเสน, อัญญา ปลดเปลื้อง. การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพสำหรับหญิงตั้งครรภ์ที่มีความเสี่ยงต่อการเป็นเบาหวานในขณะตั้งครรภ์ โรงพยาบาลบ้านโป่ง. วารสารแพทย์เขต 4-5 2566; 42(3): 431-444.
บุญธิดา งาอินทร์. ผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดไม่ได้ โรงพยาบาลชุมแสง อำเภอชุมแสง จังหวัดนครสวรรค์. สวรรค์ประชารักษ์เวชสาร 2564; 18(1): 35-48.
รพีพร ขวัญพร้อม, จันทรรัตน์ เจริญสันติ, พรรณพิไล ศรีอาภรณ์. ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการออกกำลังกายในสตรีตั้งครรภ์. พยาบาลสาร 2564; 48(1): 210-221.
กฤษณี สุวรรณรัตน์, ตติรัตน์ เตชะศักดิ์ศรี, สุพิศ ศิริอรุณรัตน์. ผลของโปรแกรมสนับสนุนการจัดการตนเองต่อพฤติกรรมการจัดการภาวะเบาหวานด้วยตนเองและระดับน้ำตาลในเลือดของหญิงที่มีภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี 2562; 30(2): 1-13.
Sushko K, Menezes HT, Butt M, Nerenberg K, Strachan P, Usman MA, et al. Trends and self-management predictors of glycemic control during pregnancy in women with preexisting type 1 or type 2 diabetes: a cohort study. Diabetes Spectr 2023; 36(2): 182-192.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดกาฬสินธุ์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารศูนย์ดัชนีการอ้างอิงวารสารไทย ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆบทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารศูนย์ดัชนีการอ้างอิงวารสารไทย ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารศูนย์ดัชนีการอ้างอิงวารสารไทย หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักณอักษรจากวารสารศูนย์ดัชนีการอ้างอิงวารสารไทยก่อนเท่านั้น
