การศึกษาองค์ความรู้ของหมอพื้นบ้านจังหวัดพิจิตร: กรณีศึกษา นายมนัส สุทธิกาศ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
จากการสำรวจของคณะผู้วิจัย มีหมอพื้นบ้านเป็นที่ยอมรับของชุมชน คือ นายมนัส สุทธิกาศ มีความชำนาญในการรักษาโรคได้รับขึ้นทะเบียนเป็นผู้ประกอบวิชาชีพ สาขาเวชกรรมไทย (ค) และเป็นหมอไทยดีเด่นแห่งชาติ ปี 2562 คณะผู้วิจัยจึงสนใจศึกษามีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาภูมิหลัง องค์ความรู้ แนวทางการรักษาของหมอพื้นบ้าน จังหวัดพิจิตรกรณีศึกษานายมนัส สุทธิกาศระเบียบวิจัยคือใช้กลุ่มตัวอย่าง เป็นแบบเจาะจง ศึกษาจากนายมนัส สุทธิกาศระยะเวลาการเก็บข้อมูลช่วงเวลา 09.00–12.00 น. จำนวน 5 ครั้ง แต่ละครั้ง 3 ชั่วโมงเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย แบบสัมภาษณ์เก็บข้อมูลด้วยวิธีการสัมภาษณ์ สังเกต ตอบแบบสอบถาม บันทึกภาพนิ่ง บันทึกภาพเคลื่อนไหว การวิเคราะห์ข้อมูลด้วยหลักการวิจัยเชิงคุณภาพและเขียนรายงานการวิจัยเชิงพรรณนา ผลการศึกษา พบว่า นายมนัส สุทธิกาศภูมิหลังภูมิลำเนาเดิมจังหวัดนครสวรรค์นำเอาองค์ความรู้จากบรรพบุรุษมาใช้ในการดูแลสุขภาพของตนเองและชุมชน การสืบถอดองค์ความรู้จากบิดา ชื่อนายเชื้อ สุทธิกาศด้านการใช้ยาสมุนไพร ด้านพิษงูและแมลงสัตว์กัดต่อย ด้านการนวด ด้านกระดูกหักควบคู่กับการใช้พิธีกรรมและคาถา สมุนไพรที่ใช้ คือ ต้นคราม เสลดพังพอนตัวผู้และน้ำมันมะพร้าว ความรู้มาใช้ในแต่ละรูปแบบและประสบการณ์เคยรักษาผู้ป่วยในชุมชนด้วยการนวดเขี่ยเส้น ใช้ยาฝน ใช้น้ำมันทา พ่น/เป่า ปลุกเสกน้ำมัน ต่อกระดูก คลึงกระดูก เป็นต้น องค์ความรู้นี้จะเป็นแหล่งข้อมูลแก่ผู้ที่สนใจศึกษาโดยใช้ภูมิปัญญาพื้นบ้านรักษาโรคและการดูแลสุขภาพของหมอพื้นบ้านในชุมชนรวบรวมข้อมูลด้วยหลักการวิจัยเชิงคุณภาพ สรุปผลและเขียนรายงานการวิจัยเชิงพรรณนาต่อไป
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กมลทิพย์ สุวรรณเดช. (2561). การแพทย์พื้นบ้าน:การแพทย์ของชุมชน ที่ไม่ล้าสมัยในยุคดิจิทัลและการสร้างสรรค์นวัตกรรม. สืบค้นเมื่อ 16 ตุลาคม 2564, จาก URL http://wiki.ocsc.go.th/_media/กมลทิพย์_http://wiki.ocsc.go.th/_media/กมลทิพย์_สุวรรณเดช1.pdf.
กัญญ์สิริ จันทร์เจริญ. (2548). การกำหนดประชากรและกลุ่มตัวอย่างการวิจัยทางการพยาบาล:แนวคิด หลักการและวิธีปฏิบัติ. 30 หน้า.
อัชฌา สมนึกและคณะ. (2565). การศึกษาภูมิปัญญาของหมอกระดูกพื้นบ้าน จังหวัดราชบุรี. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน, 8(4), 56-64.
จุฬา วิริยะบุบผา. (2561). การศึกษาองค์ความรู้ในการรักษาโรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทของหมอพื้นบ้าน. คณะการแพทย์แผนไทย มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์. สืบค้นเมื่อวันที่ 16 ตุลาคม 2564, จาก https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jmhs/article/view/163702/118486.
ฉันทนา กระภูฤทธิ์, ธนิดา ขุนบุญจันทร์, อาภากรณ์ เตชรัตน์, กฤษณะ คตสุข. (2560). บันทึกภูมิปัญญา : การนวดพื้นบ้านไทย กรณีหมอทองเลื่อน วิเศษสิงห์ จังหวัดกาญจนบุรี. กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. สืบค้นเมื่อวันที่ 13 ตุลาคม 2564, จาก https://www.dtam.moph.go.th/index.php/th/services/health-knowledge/faq-folk- medicine/2018-fm0001.html.
ชลวิทย์ สิงหกุล และคณะ. (2562). องค์ความรู้การรักษาโรคริดสีดวงทวารของหมอพื้นบ้าน จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก,17(3), 475-487.
พิชชานันท์ เธียรทองอินทร์ และคณะ. (2565). ภูมิปัญญาการนวดไทย: กรณีศึกษาหมอพื้นบ้านในตำบลแจระแม อำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารมหาวิทยาลัยคริสเตียน, 28(1), 44-48.
เชาวลิตร์ วงษ์ดีและคณะ. (2564). การศึกษาภูมิปัญญาหมอพื้นบ้านรักษาโรคนิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะ: กรณีศึกษาหมอเขียน เขื่อนทอง อำเภอสอง จังหวัดแพร่. วารสารกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก, 19(1), 172-188.
นนทิยา จันทร์เนตร. (2561). ภูมิปัญญาด้านการบำบัดรักษาโรคของหมอยาพื้นบ้านในจังหวัดนครราชสีมา. วารสารชุมชนวิจัย มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา, 12(3), 124-135.
เปรมปรีดิ์ โพธิ์ศรีทอง และวรรณนะ หนูหมื่น. (2560). การรักษาโรคด้วยภูมิปัญญาหมอพื้นบ้าน : กรณีหมองู และหมอหยิกพยาธิ ตำบลบางจาก จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย, 12(42), 90-101.
พระนิทัศน์ วงศ์วังเพิ่ม. (2563). พฤติกรรมทางการเมืองของประชาชนในการออกเสียงประชามติร่างรัฐธรรมนูญ ปี 2559 ในเขตอำเภอวังสะพุง จังหวัดเลย. วารสารบัณฑิตสาเกตปริทรรศน์,5(2), 59-74.
พิชชานันท์ เธียรทองอินทร์ และนำพล แปนเมือง. (2562). ภูมิปัญญาพื้นบ้านกับการรักษาโรคอัมพฤกษ์และอัมพาต: กรณีศึกษา นางบัวพัน น้ำจันทร์ จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารหมอยาไทยวิจัย, 5(1), 63-73.
ภัครพล แสงเงิน และกังวล คัชชิมา. (2563). แนวทางการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับตำรับยาโบราณในไทย. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 39(4), 64-81.
ภัทร วาศนา และจิราภรณ์ บุญมาก. (2563). บันทึกภูมิปัญญาหมอพื้นบ้าน: กรณีหมอสมยศ สุริย์ฉาย หมอพื้นบ้านรักษามะเร็ง. วารสารการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก, 18(1), 217-221.
มณีรัศมิ์ พัฒนสมบัติสุข. (2564). การตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือวิจัยทางการพยาบาลและสังคมศาสตร์. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้, 8(2), 329-343.
สายจิต สุขหนูและคณะ. (2564). การศึกษาองค์ความรู้พื้นบ้านในการรักษาโรคต้อกระจก โดยการบ่งต้อ ด้วยหนามหวายขม กรณีศึกษาหมอชเอม ขุมเพชร. วารสารหมอยาไทยวิจัย, 7(1), 29-52.
สิริรัตน์ เลาห์ประภานนท์ และคณะ (2562). การศึกษาภูมิปัญญาของหมอพื้นบ้านในการรักษาผู้ป่วยที่ถูกงูกัดในภาคใต้ของประเทศไทย.คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย. 1-99.
สุพรรณิกา ใจสมั่น และสนั่น ศุภธีรสกุล. (2557). การศึกษาภูมิปัญญาหมอพื้นบ้านไทย: กรณีศึกษาหมอประวิทย์ แก้วทอง. วาสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ สงขลานครินทร์, 20(1), 161-184.
ไสว หวานเสร็จ และดารณี อ่อนชมจันทร์ (2564). การศึกษาองค์ความรู้ในการใช้สมุนไพรรักษาโรค: กรณีหมอพื้นบ้านในพื้นที่ จังหวัดเชียงราย. วารสารการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก, 16(3), 420-435.
อภิฤดี หาญณรงค์ และวิชัย โชควิวัฒน์. (2563). การศึกษาภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านสุขภาพและการแพทย์พื้นบ้าน กรณีศึกษา : อำเภอช้างกลาง จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, 7(1), 117-126.
อำพล บุญเพียร และคณะ. (2564). การศึกษาองค์ความรู้ด้านการนวดแบบราชสำนักในการรักษาโรคออฟฟิศซินโดรม: กรณีศึกษา อาจารย์มนัส รัตชะถาวร. วารสารการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก, 19(1), 179-189.
