การศึกษาองค์ความรู้ตำรับยาส้มของพระอาจารย์ฝั้น อาจาโร
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษาวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาองค์ความรู้ตำรับยาส้มของพระอาจารย์ฝั้น อาจาโร เกี่ยวกับหลักการใช้ยา กลไกลการเกิดโรค หลักการรักษา และมีพระสงฆ์เป็นการสืบทอดองค์ความรู้ การเก็บรวบรวมองค์ความรู้ ใช้วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึก แบบมีโครงสร้างและแบบไม่มีโครงสร้าง การสังเกตแบบมีส่วนร่วมและแบบไม่มีส่วนร่วม การจดบันทึก ผลการศึกษา พบว่า ธาตุวัตถุใช้ในตำรับยา ได้แก่ โพแทสเซียมอะลัม, โพแทสเซียมไนเตรท, โซเดียมคลอไรด์ และคอปเปอร์ซัลเฟต ใช้ภายในร่างกาย ยาส้มผสมน้ำ ใช้ภายนอกร่างกาย ทาแผล ยาส้มผสมน้ำส้ม มีผู้สืบทอด ดังนี้ 1. พระครูปลัด กิติต ปาโล ธาตุวัตถุใช้ในตำรับ ได้แก่ โพแทสเซียมอะลัม, โพแทสเซียมไนเตรท, โซเดียมคลอไรด์ และคอปเปอร์ซัลเฟต ใช้ภายในร่างกาย สูตรยาส้มผสมน้ำ สูตรยาส้มผสมน้ำหวาน สูตรยาส้มผสมน้ำผึ้ง ใช้ภายนอกร่างกาย ยาส้มผสมน้ำส้ม 2. พระคำผา ฐานสโม สืบ ธาตุวัตถุใช้ในตำรับ ได้แก่ โพแทสเซียมอะลัม, โพแทสเซียมไนเตรท, โซเดียมคลอไรด์ และคอปเปอร์ซัลเฟต ใช้ภายในร่างกาย ยาส้มผสมน้ำ ยาส้มผสมน้ำผึ้ง ใช้ภายนอกร่างกาย ยาส้มผสมน้ำส้ม 3. พระภัทรพล ปัญญาวโล ธาตุวัตถุใช้ในตำรับ ได้แก่ โพแทสเซียมอะลัม, โพแทสเซียมไนเตรท, โซเดียมคลอไรด์ และคอปเปอร์ซัลเฟต และอีกตำรับ ได้แก่ โพแทสเซียมอะลัม, โพแทสเซียมไนเตรท, โซเดียมคลอไรด์ และคอปเปอร์ซัลเฟต ซัลเฟอร์ และเรียลการ์ ใช้ภายในร่างกาย ยาส้มผสมน้ำ ยาส้มผสมน้ำผึ้ง ใช้ภายนอกร่างกาย ยาส้มผสมน้ำส้ม
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรรณิการ์ มรุทาธร. (2554). หายป่วยด้วยหมอพื้นบ้าน: ภูมิปัญญาภาคเหนือ ตะวันออกและภาคใต้. พิมพ์ครั้งที่ 1.กรุงเทพฯ. สำนักพิมพ์: บีเวลล์สปีเชียล.
ชลวิทย์ สิงหกุล และคณะ. (2562). องค์ความรู้การรักษาโรคริดสีดวงทวารของหมอพื้นบ้านจังหวัดศรีสะเกษ. วารสารการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก, 17(3), 475-487.
คณะกรรมการจัดงานศพ. (2521). อนุสรณ์งานศพพระอาจารย์ฝั้น อาจาโร เถระ. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์ชวนพิมพ์, 690 หน้า.
สุดารัตน์ ต่ายธานี และคณะ. (2563). การศึกษาการใช้สมุนไพรเพื่อการดูแลสุขภาพของพระสงฆ์: กรณี ศึกษาอำเภอเบญจลักษ์ จังหวัดศรีสะเกษ. วารสาร มจร. อุบลปริทรรศน์, 5(1), 92-107.
ชลวิทย์ สิงหกุล และคณะ. (2564). ภูมิปัญญาหมอพื้นบ้านการนวดขิดเส้น : กรณีศึกษา นายบุรี แก้วคำ อำเภอกันทรารมย์ จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารการคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ, 1(2). (41-54)
เชาวลิตร์ วงษ์ดี และคณะ. (2564). การศึกษาภูมิปัญญาหมอพื้นบ้านรักษาโรคนิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะ: กรณีศึกษาหมอเขียน เขื่อนทอง อำเภอสอง จังหวัดแพร่. วารสารกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก, 19(1), 172-188.
ธรณัส ทองชูช่วย, กิตติ ตันไทย และจักรกริช อนันตศรัณย์. (2556). ภูมิปัญญาของหมอพื้นบ้านในด้านการใช้สมุนไพรในการรักษาโรคของอำเภอปางกล่ำ จังหวัดสงขลา. บทความวิจัยเสนอในการประชุมหาดใหญ่วิชาการ ครั้งที่ 4 วันที่ 10 พฤษภาคม 2556. สงขลา : มหาวิทยาลัยสงขลา.
ธนิดา ขุนบัญจันทร์, ฉันทนา กระภูฤทธิ์, สิริลดา พิมพา, อาภากรณ์ เตชรัตน์, กฤษณะ คตสุข, นภัสกร คงไทย, รัชฎากรณ์ ชุมแสง, อาทิตย์ กระออมแก้ว และ ละเอียด ปานทอง. (2557). รายงานการศึกษาเรื่องประสิทธิผลของหมอพื้นบ้านในการรักษาผู้ป่วยกระดูกหัก.พิมพ์ครั้งที่ 1. นนทบุรี : สำนักการแพทย์แผนไทย กรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก กระทรวงสาธรณสุข.
นนทิยา จันทร์เนตร. (2561). ภูมิปัญญาด้านการบำบัดรักษาโรคของหมอยาพื้นบ้านในจังหวัดนครราชสีมา. วารสารชุมชนวิจัย มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา, 12(3), 124-135.
ณัฐวรา ศิริปัญญา และคณะ. (2566). ภูมิปัญญาพื้นบ้านรักษาโรคความดันโลหิตสูงด้วยสมุนไพรกลั่น ชุมชนบ้านหนองควาย ตำบลหนองควาย อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่. วารสารข่วงผญา, 17(2), 19-37.
ยิ่งยง เทาประเสริฐ. (2544). รวมบทความวิชาการ การแพทย์พื้นบ้านไทย กลุ่มงานการแพทย์พื้นบ้านไทย กรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก กระทรวงสาธารณสุข (พิมพ์ครั้งที่ 1). นนทบุรี :สำนักงานกิจการโรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก.
ทรงศักดิ์ ศรีอนุชาต. (2531). นิตยสารหมอชาวบ้าน (กินถูก). สืบค้นเมื่อ 20 มีนาคม 2567, จาก URL https://www.doctor.or.th/article/detail/6552
บริษัท อันชิ่งอินดัสทรี จำกัด. (2017). เอกสารข้อมูลของคอปเปอร์ซัลเฟต. สืบค้นเมื่อ 20 มีนาคม 2567, จาก URLhttps://image.makewebeasy.net/makeweb/0/j2LgM1KPJ/Document/SDS_007_Copper_Sulphate_Pentahydrate.pdf
เปรมปรีดิ์ โพธิ์ศรีทอง และวรรณนะ หนูหมื่น. (2560). การรักษาโรคด้วยภูมิปัญญาหมอพื้นบ้าน : กรณี หมองู และหมอหยิกพยาธิ ตำบลบางจาก จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย, 12(42), 90-101.
ปิยนุช ยอดสมสวย และสุพิมพ์ วงษ์ทองแท้. (2552). การศึกษาภูมิปัญญาของหมอพื้นบ้านในอำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, จังหวัดนครนายก. 72 หน้า.
พรศรี บุญสายบัว. (2565). การรักษาโรคของพระพุทธเจ้า. สืบค้นเมื่อ 20 มีนาคม 2567, จาก URL https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jbp/article/view/243589/165519
พระมหาทองจันทร์ ทิพยวัฒน์. (2543). ภูมิปัญญาหมอพื้นบ้านในการรักษาโรคกระดูก อำเภอธวัชบุรี จังหวัดร้อยเอ็ด. รายงานการศึกษาค้นคว้าอิสระ ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, มหาสารคาม. 192 หน้า.
พิษณุ เข็มพิลา และคณะ. (2552). การสืบค้นภูมิปัญญาแพทย์พื้นบ้านอีสานในคัมภีร์ยาใบลาน. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม; ว.มรม, 3(2), 8-13.
พิชชานันท์ เธียรทองอินทร์ และคณะ. (2565). ภูมิปัญญาการนวดไทย: กรณีศึกษาหมอพื้นบ้านในตำบล แจระแม อำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารมหาวิทยาลัยคริสเตียน, 28(1), 44-48.
พิชชานันท์ เธียรทองอินทร์ และนำพล แปนเมือง. (2562). ภูมิปัญญาพื้นบ้านกับการรักษาโรคอัมพฤกษ์และอัมพาต : กรณีศึกษา นางบัวพัน น้ำจันทร์ จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารหมอยาไทยวิจัย, 5(1), 63-73.
