พฤติกรรมการใช้สารเสพติดและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการใช้สารเสพติดในหญิงตั้งครรภ์

Sujitta  Ritmontree; sureepron sripoun; Lumpong  Srewongchai; Kamolpan  Srikhao

Authors

Sujitta Ritmontree Faculty of Nursing, Roi Et Rajabhat University
sureepron sripoun Faculty of Nursing, Roi Et Rajabhat University
Lumpong Srewongchai Faculty of Nursing, Roi Et Rajabhat University
Kamolpan Srikhao Suvarnabhumi Hospital, Roi Et Province

Keywords:

substance use behaviors, pregnant women, substance use, prevalence

Abstract

Current reports indicate a global increase in the incidence of substance use among pregnant women. Substance use during pregnancy is a significant public health problem that adversely affects both maternal and neonatal health outcomes. This descriptive cross-sectional study aimed to examine the prevalence of substance use behaviors and the factors associated with substance use among pregnant women. The sample consisted of 167 pregnant women who received antenatal care at 19 public hospitals in Roi Et Province, Thailand. Participants were selected using multi-stage random sampling. Data were collected using a general information interview questionnaire and a substance use interview questionnaire. The study was conducted between February and June 2024. Data were analyzed using descriptive statistics and multiple logistic regression analysis. The results revealed that 56.3% of the participants had a lifetime history of substance use, 33.5% reported substance use in the past 12 months, and 28.1% reported substance use during pregnancy. Personal factors jointly predicted substance use during pregnancy, accounting for 78% of the variance (R² = .60, F (6,160) = 40.28, p < .05). Significant factors influencing substance use during pregnancy included educational level (β₁ = −.10, p < .05), income adequacy (β₂ = .15, p < .05), relationship with spouse/partner (β₃ = .09, p < .05), and prior substance use history (β₄ = .43, p < .05). These findings suggest that the results should be applied to develop screening guidelines for identifying pregnant women at risk of substance use and facilitating timely entry into treatment and rehabilitation programs.

References

ช่อทิพย์ แตงพันธ์, ไพเราะ ครองนาวัง, สุจิตตา ฤทธิ์มนตรี, และ ณัฐิกา ราชบุตร. (2567). ประสบการณ์ใช้เมทแอมเฟตามีนของหญิงตั้งครรภ์. วารสารมหาวิทยาลัยคริสเตียน, 30(4), 1–14.

แผนงานการพัฒนาระบบการดูแลผู้มีปัญหาการดื่มสุรา (ผรส.), กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข, และ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.). (2554). แบบคัดกรองประสบการณ์การดื่มสุรา สูบบุหรี่ และใช้สารเสพติด (ASSIST). สุขภาพจิต. https://dmh-elibrary.org/items/show/1211

สาวิตรี อัษณางค์กรชัย สุวรรณา อรุณพงค์ไพศาล พันธุ์นภา กิตติรัตนไพบูลย์.(2554). การบำบัดแบบสั้นตามผลคัดกรอง ASSIST สำหรับการใช้สารเสพติดแบบเสี่ยงและแบบอันตรายคู่มือเพื่อใช้ในสถานพยาบาลปฐมภูมิ.แผนงานการพัฒนาระบบการดูแลผู้มีปัญหาการดื่มสุรา พ.ศ. 2554. คุณาไทย, นนทบุรี.

สร้อย อนุสรณ์ ธีรกุล, ดวงพร แสงสุวรรณ, อัญชลี อ้วนแก้ว, และกัตติกา วังทะพันธ์. (2566). การใช้เมทแอมเฟตามีนและความเครียดในหญิงตั้งครรภ์. วารสารการแพทย์โรงพยาบาลอุดรธานี, 31(3), 370-378.

ศูนย์ข้อมูลสุขภาพ Health Data Center: HDC. (2566). ร้อยละของหญิงตั้งครรภ์ที่มาฝากครรภ์ครั้งแรกก่อนหรือเท่ากับ 12 สัปดาห์ของการตั้งครรภ์. สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข.

อดิศักดิ์ ไวเขตการณ์. (2564). ผลลัพธ์การตั้งครรภ์ของมารดาและทารกในสตรีตั้งครรภ์ที่เสพสารเมทแอมเฟตามีนระหว่างตั้งครรภ์. วารสารโรงพยาบาลมหาสารคาม, 18(2), 105–112.

Assanangkornchai, S., Saingam, D., Apakupakul, N., & Edwards, J. G. (2017). Alcohol consumption, smoking, and drug use in pregnancy: Prevalence and risk factors in Southern Thailand. Asia Pacific Psychiatry, 9(1), e12247. https://doi.org/10.1111/appy.12247

Bronfenbrenner, U. (1979). Front Matter. In The Ecology of Human Development: Experiments by Nature and Design (pp. i–vi). Harvard University Press. https://doi.org/10.2307/j.ctv26071r6.1

Cochran, W.G. (1977) Sampling Techniques. 3rd Edition, John Wiley & Sons, New York. Gómez-Ruiz LM, Marchei E, Rotolo MC, Brunetti P, Mannocchi G, Acosta-López A, Ramos Gutiérrez RY, Varela-Busaka MB, Pichini S, Garcia-Algar O. (2022). Prevalence of licit and illicit drugs use during pregnancy in Mexican women. Pharmaceuticals, 15(3), 382.

Homsup, P., Phaloprakarn, C., Tangjitgamol, S., & Manusirivithaya, S. (2018). Maternal characteristics and pregnancy outcomes among illicit drug-using women in an urban setting. Taiwanese Journal of Obstetrics and Gynecology, 57(1), 83-88.

McLeroy, K.R, Bibeau, D., Steckler, A., & Glanz, K. (1988). An ecological perspective on health promotion programs. Health Education Quarterly. 15(4), 351-377. https://doi.org/10.1177/109019818801500401

Miller, W. R., & Rollnick, S. (2017). Motivational interviewing: Helping people change (3rd ed.). Guilford Press.

Moilanen, K. L., Richman, J.A., Rospenda, K.M., & Johnson, T.P. (2025). Economic stressors, alcohol use, and health-related quality of life in middle-aged adults. Journal of Applied Developmental Psychology 97, 101752.

National Institute on Drug Abuse . (2020). Substance use in women research report. https://nida.nih.gov/publications/research-reports/substance-use-in-women/references

Oliveira, T. A., Bersusa, A. A. S., dos Santos, T. F., Aquino, M. M. A., & Mariani Neto, C. (2016). Perinatal outcomes in pregnant women users of illegal drugs. Revista Brasileira de Ginecologia e Obstetrícia, 38(4), 183–188. https://doi.org/10.1055/s-0036-1580710

Saysukanun, P., Thephamongkhol, K., Tiengladdawong, P., Pooliam, J., Sae Chua, P., & Inkasung, W. (2021). Screening the risk factors for methamphetamine use in pregnant women not receiving prenatal care. Journal of Obstetrics and Gynaecology Research.https://doi.org/10.1111/jog.14901

Silva, F. T. R., Tamais, M. L. B., Costa, A. B., Melo, S. C. C. S., & Fernandes, C. A. M. (2020). Prevalence and factors associated with the use of drugs of abuse by pregnant women. Revista Brasileira de Saúde Materno Infantil, 20(4), 1101–1107. https://doi.org/10.1590/1806-93042020000400010

Teixidó-Companó, E., Espelt, A., Sordo, L., Bravo, M. J., Sarasa-Renedo, A., Indave, B. I., Bosque Prous, M., & Brugala, M. T. (2018). Differences between men and women in substance use: The role of educational level and employment status. Gaceta Sanitaria, 32(1), 41–47. https://doi.org/10.1016/j.gaceta.2016.12.017

Thiosapin, T. (2020). Substance use in pregnant women in Health Region 7: The effectiveness of a counseling program on reducing the harmful caffeine use behavior for fetuses [Doctoral dissertation]. Graduate School, Khon Kaen University.

United Nations Office on Drugs and Crime . (2022). World drug report 2022. https://www.unodc.org/unodc/en/data-and-analysis/world-drug-report-2022.html

World Health Organization. (2024). Global status report on alcohol and health and treatment of substance use disorders. https://www.who.int/publications/i/item/9789240096745.