ประสิทธิผลของโปรแกรมสร้างเสริมแรงจูงใจในการส่งเสริมพฤติกรรมการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชอย่างปลอดภัยในเกษตรกรผู้ปลูกข้าว ตำบลหนองบัวตะเกียด อำเภอด่านขุนทด จังหวัดนครราชสีมา

บทคัดย่อ

        การวิจัยแบบกึ่งทดลองนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมสร้างเสริมแรงจูงใจในการส่งเสริมพฤติกรรมการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชอย่างปลอดภัยในเกษตรกร    ผู้ปลูกข้าว ตำบลหนองบัวตะเกียด อำเภอด่านขุนทด จังหวัดนครราชสีมา กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยเกษตรกรผู้ปลูกข้าวจำนวน 70 คน คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กลุ่มละ 35 คน กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมสร้างเสริม  แรงจูงใจในการส่งเสริมพฤติกรรมการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎี        แรงจูงใจเพื่อป้องกันโรคและทฤษฎีการสนับสนุนทางสังคมเป็นระยะเวลา 8 สัปดาห์      เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และเปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยก่อนและหลังเข้าร่วมโปรแกรมฯ ภายในกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม โดยใช้สถิติ Paired t-test และระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมโดยใช้สถิติ Independent t-test ผลการวิจัยพบว่า หลังการทดลอง กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยความรู้เรื่องอันตรายจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช การรับรู้ความรุนแรงของอันตราย การรับรู้โอกาสเสี่ยงของอันตราย ความคาดหวังในประสิทธิผลของการตอบสนอง ความคาดหวังในความสามารถตนเองต่อการป้องกันอันตราย และการปฏิบัติตัวต่อการป้องกันอันตรายจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช เพิ่มขึ้นสูงกว่าก่อนการทดลองและสูงกว่ากลุ่มควบคุม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) โปรแกรมนี้จึงมีประสิทธิผลในการส่งเสริมพฤติกรรมการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชอย่างปลอดภัย และควรมีการขยายผลไปใช้ในกลุ่มเกษตรกรที่มีบริบทการทำเกษตรกรรมที่ใกล้เคียงกัน โดยต้องมีการปรับปรุงเนื้อหาให้สอดคล้องกับวิถีชีวิตและประเภทของสารเคมีที่ใช้ในแต่ละพื้นที่เพื่อประสิทธิภาพสูงสุด