การพัฒนารูปแบบการบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ป่วยยาเสพติดโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนต้นแบบ (ชุมชนล้อมรักษ์) แบบบูรณาการ จังหวัดขอนแก่น

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยครั้งนี้ เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาการพัฒนารูปแบบการบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ป่วยยาเสพติดโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนต้นแบบ (ชุมชนล้อมรักษ์) แบบบูรณาการ กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 280 คน ได้แก่ ผู้บริหาร ผู้รับผิดชอบงานด้านการป้องกัน ปราบปราม บำบัด และติดตาม และ ผู้ป่วย  ทำการศึกษาระหว่าง วันที่ 16 ธันวาคม 2567 ถึง 15 ธันวาคม 2568 พื้นที่ดำเนินการ 13 อำเภอในจังหวัดขอนแก่น ขั้นตอนในการวิจัย 3 ระยะ ประกอบด้วย ระยะที่ 1 เพื่อศึกษาสภาพปัญหา  ระยะที่ 2 พัฒนารูปแบบการบำบัดรักษาฟื้นฟูฯ โดยใช้กระบวนการ PAOR ระยะที่ 3 ประเมินผลการใช้รูปแบบ  วิเคราะห์ข้อมูลเชิงพรรณนา, Paired t-test 

ผลการวิจัย พบว่า รูปแบบชุมชนล้อมรักษ์ 6 ขั้นตอน ได้แก่ การค้นหา คัดกรอง บำบัด ฟื้นฟู ส่งต่อ และติดตามผล โดยขับเคลื่อนผ่านคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ (พชอ.) ประสิทธิผลการบำบัด (Retention Rate) และการฟื้นฟูสภาพทางสังคม เพิ่มขึ้น อัตราการเสพซ้ำลดลง และครอบครัวมีความพึงพอใจเพิ่มขึ้น อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Mean difference = 0.47, t = -14.18, p-value < 0.001) สรุปได้ว่า การพัฒนารูปแบบโดยใช้กระบวนการ PAOR สามารถยกระดับผลลัพธ์การบำบัดรักษาผู้ป่วยยาเสพติดได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งด้านพฤติกรรมและสังคม

ข้อเสนอแนะ ควรบูรณาการรูปแบบชุมชนล้อมรักษ์ กำหนดเป็นนโยบายของจังหวัดเสริมศักยภาพทีมสหวิชาชีพ พัฒนาระบบข้อมูลกลาง เพื่อการติดตามต่อเนื่อง