การเฝ้าระวังการปนเปื้อนเชื้อจุลินทรีย์และการผันแปรของน้ำหนักของผลิตภัณฑ์ยาสมุนไพร ในจังหวัดตรัง พัทลุง และสตูล (พ.ศ. 2566-2568)
คำสำคัญ:
ยาจากสมุนไพร, ผลิตภัณฑ์ยาสมุนไพร, การปนเปื้อนเชื้อจุลินทรีย์, การผันแปรของน้ำหนัก, เขตสุขภาพที่ 12บทคัดย่อ
ผลิตภัณฑ์ยาสมุนไพรมีบทบาทสําคัญต่อระบบบริการสาธารณสุขของประเทศไทย การควบคุมคุณภาพจึงเป็นปัจจัยหลักในการสร้างความเชื่อมั่นด้านความปลอดภัยและประสิทธิผลของการใช้ยา การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเฝ้าระวังความปลอดภัยด้านการปนเปื้อนเชื้อจุลินทรีย์และการผันแปรของน้ำหนักของผลิตภัณฑ์สมุนไพรที่ผลิตโดยโรงพยาบาลในเขตพื้นที่จังหวัดตรัง พัทลุง และสตูล ในช่วงปีงบประมาณ พ.ศ. 2566–2568 โดยเก็บตัวอย่างผลิตภัณฑ์สมุนไพร
จํานวน 55 ตัวอย่าง จากสมุนไพร จํานวน 10 รายการ เพื่อตรวจวิเคราะห์การปนเปื้อนเชื้อจุลินทรีย์และการผันแปรของน้ำหนักตามเกณฑ์มาตรฐานประกาศคณะกรรมการผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2564 และฉบับเพิ่มเติม ผลการศึกษาพบว่าผลิตภัณฑ์สมุนไพรทั้งหมดผ่านเกณฑ์มาตรฐานทุกรายการทดสอบ ผลการศึกษานี้สะท้อนถึงความสําคัญของการเฝ้าระวังความปลอดภัยของยาจากสมุนไพร การคัดเลือกวัตถุดิบ และการควบคุมกระบวนการผลิตตามหลักเกณฑ์มาตรฐานที่ดีของโรงพยาบาลแหล่งผลิต ดังนั้นการควบคุมคุณภาพอย่างต่อเนื่องตั้งแต่วัตถุดิบจนถึงผลิตภัณฑ์สมุนไพรจึงเป็นปัจจัยสําคัญในการกําหนดคุณภาพและความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์สมุนไพรอย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
ประกาศคณะกรรมการพัฒนาระบบยาแห่งชาติ เรื่อง บัญชียาหลักแห่งชาติด้านสมุนไพร พ.ศ. 2566. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 140 ตอนพิเศษ 130 ง (วันที่ 2 มิถุนายน 2566). หน้า 45-137.
สํานักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. การสํารวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2567. [ออนไลน์]. 2567; [สืบค้น 3 พ.ย. 2568]; [188 หน้า]. เข้าถึงได้ที่: URL: https://www.nso.go.th/nsoweb/storage/survey_detail/2025/20241209145003_27188.pdf.
ประกาศคณะกรรมการผลิตภัณฑ์สมุนไพร เรื่อง วิธีควบคุมคุณภาพและข้อกําหนดเฉพาะของผลิตภัณฑ์สมุนไพร และหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขเกี่ยวกับหนังสือรับรองผลการวิเคราะห์ผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2564. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 138 ตอนพิเศษ 290 ง (วันที่ 25 พฤศจิกายน 2564). หน้า 23-25.
ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 12/1 ตรัง กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์. รายงานประจําปี 2566. [ออนไลน์]. 2566; [สืบค้น 3 พ.ย. 2568]; [98 หน้า]. เข้าถึงได้จาก: URL: https://anyfl ip.com/cdumh/bgtu/basic.
พระราชบัญญัติผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2562. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 136 ตอนที่ 56 ก (วันที่ 30 เมษายน 2562). หน้า 122-152.
พระราชบัญญัติยา พ.ศ. 2510. ราชกิจจานุเบกษา ฉบับพิเศษ เล่ม 84 ตอนที่ 101 (วันที่ 20 ตุลาคม 2510). หน้า 16-17.
ประกาศคณะกรรมการผลิตภัณฑ์สมุนไพร เรื่อง วิธีควบคุมคุณภาพและข้อกําหนดเฉพาะของผลิตภัณฑ์สมุนไพร และหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขเกี่ยวกับหนังสือรับรองผลการวิเคราะห์ผลิตภัณฑ์สมุนไพร (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2566. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 140 ตอนพิเศษ 181 ง (วันที่ 26 กรกฎาคม 2566). หน้า 11.
ประกาศคณะกรรมการผลิตภัณฑ์สมุนไพร เรื่อง วิธีควบคุมคุณภาพและข้อกําหนดเฉพาะของผลิตภัณฑ์สมุนไพร และหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขเกี่ยวกับหนังสือรับรองผลการวิเคราะห์ผลิตภัณฑ์สมุนไพร (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2567. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 141 ตอนพิเศษ 356 ง (วันที่ 26 ธันวาคม 2567). หน้า 35-37.
British Pharmacopoeia Commission. Appendix XVI B: microbiological examination of non-sterile products. In: British pharmacopoeia 2022. London: The Stationery Office; 2021. p. A543-A559.
British Pharmacopoeia Commission. Appendix XVI F: microbiological examination of herbal medicinal products for oral use and extracts used in their preparation. In: British pharmacopoeia 2022. London: The Stationery Office; 2021. p. A564–A567.
Department of Medical Sciences, Ministry of Public Health. 1.16H Dosage forms of herbal drugs. In: Thai herbal pharmacopoeia. Vol. I. Bangkok: Office of National Buddhism Press; 2021. p. 1-7.
จิตรา ชัยวัฒน์, จิรานุช แจ่มทวีกุล, สันติพงศ์ วงศ์เพ็ญทักษ์, ปรัชญาพร อินทองแก้ว. ความปลอดภัยของยาจากสมุนไพรในบัญชียาหลักแห่งชาติ. ว กรมวิทย พ [วารสารออนไลน์]. 2557; [สืบค้น 6 ธ.ค. 2568]; 56(3): [11 หน้า]. เข้าถึงได้จาก: URL: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/dmsc/article/view/243338.
สิรดา ปงเมืองมูล, ชุติมา จิตตประสาทศีล, ปิยะดา หวังรุ่งทรัพย์, ลัดดา พูลสวัสดิ์. สถานการณ์การปนเปื้อนเชื้อจุลินทรีย์ในยาสมุนไพรและยาแผนโบราณของ
ประเทศไทย ปี พ.ศ. 2564. ว กรมวิทย พ [วารสารออนไลน์]. 2566; [สืบค้น 1 พ.ย. 2568]; 65(2): [22 หน้า]. เข้าถึงได้จาก: URL: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/dmsc/article/view/261163.
กมล อุ่นชู. การฉายรังสีในผลิตภัณฑ์สมุนไพร. ใน: เอกสารการประชุมการพัฒนาอุตสาหกรรมสมุนไพร เรื่อง การฉายรังสีในผลิตภัณฑ์สมุนไพร. 7 พฤศจิกายน 2568; สถาบันเทคโนโลยีนิวเคลียร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน). นนทบุรี: กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก กระทรวงสาธารณสุข; 2568. หน้า 6-17.
United States Pharmacopeia. Weight variation of dietary supplements. In: The United States Pharmacopeia–National Formulary (USP43-NF38). Rockville, MD: The United States Pharmacopeial Convention; 2023. p. 8718-19.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
