ฤทธิ์ทางชีวภาพของสมุนไพรไทยในการต่อต้านเชื้อสเตรปโตค็อกคัส มิวแทนส์ เพื่อสุขอนามัยช่องปาก

บทคัดย่อ

โรคฟันผุซึ่งมีสาเหตุหลักจากเชื้อ Streptococcus mutans ยังคงเป็นปัญหาสุขภาพช่องปากระดับโลกที่สำคัญ ด้วยข้อจำกัดของสารต้านจุลชีพสังเคราะห์ เช่น ผลข้างเคียงและการดื้อยา ทำให้เกิดความสนใจในทางเลือกจากธรรมชาติเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะสมุนไพรไทยที่มีการใช้ในด้านการดูแลช่องปากตามภูมิปัญญาแผนไทยมาอย่างยาวนาน การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์หลักฐานทางวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับฤทธิ์ต้านแบคทีเรียของสารสกัดสมุนไพรไทยต่อเชื้อ Streptococcus mutans โดยเน้นค่าความเข้มข้นต่ำสุดที่ยับยั้งการเจริญ (MIC) และค่าความเข้มข้นต่ำสุดที่สามารถฆ่าเชื้อได้ (MBC) การทบทวนวรรณกรรมนี้ค้นคว้าจากข้อมูลจากฐานข้อมูล PubMed, ScienceDirect, Google Scholar และ ThaiJo สำหรับงานวิจัยที่เผยแพร่ระหว่างปี พ.ศ. 2553 ถึง พ.ศ. 2567 โดยมีเกณฑ์การคัดเลือกคือ งานวิจัยที่รายงานค่า MIC และ/หรือ MBC ของสารสกัดสมุนไพรไทยต่อเชื้อ S. mutans ด้วยวิธีการทดสอบต้านจุลชีพในหลอดทดลองมาตรฐาน ผลการทบทวนพบว่าสมุนไพรไทยหลายชนิดมีฤทธิ์ต้านแบคทีเรียต่อ S. mutans โดยเฉพาะ Cinnamomum aromaticum, Syzygium aromaticum และ Ocimum basilicum ซึ่งแสดงค่าการยับยั้งและฆ่าเชื้อในระดับต่ำ และมีอัตราส่วน MBC/MIC ที่บ่งชี้ถึงฤทธิ์ฆ่าเชื้อ อย่างไรก็ตาม พบความไม่สอดคล้องกันในวิธีวิจัยและข้อมูลทางคลินิกที่ยังมีจำกัดในแต่ละงานวิจัย โดยสรุป สารสกัดสมุนไพรไทยแสดงศักยภาพในการต้านเชื้อ S. mutans ในหลอดทดลอง ซึ่งสนับสนุนความเป็นไปได้ในการนำมาใช้เป็นส่วนประกอบในผลิตภัณฑ์ดูแลช่องปากจากธรรมชาติ ทั้งนี้ควรมีการวิจัยเพิ่มเติมเพื่อกำหนดมาตรฐานการทดสอบ ประเมินความปลอดภัย และพิสูจน์ประสิทธิผลทางคลินิกต่อไป