ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมชะลอไตเสื่อมของผู้ป่วยโรคเรื้อรัง ที่มีการทำงานของไตลดลงอย่างรวดเร็ว
คำสำคัญ:
ภาพสะท้อนทางความคิดต่อการเจ็บป่วย, พฤติกรรมชะลอไตเสื่อม, การทำงานของไตลดลงอย่างรวดเร็ว, โรคไตเรื้อรังบทคัดย่อ
การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงพรรณนา มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับภาพสะท้อนทางความคิดต่อการเจ็บป่วยและพฤติกรรมชะลอไตเสื่อม และศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคล ปัจจัยด้านสุขภาพ ภาพสะท้อนทางความคิดต่อการเจ็บป่วยกับพฤติกรรมการชะลอไตเสื่อมของผู้ป่วยโรคเบาหวานและ/หรือโรคความดันโลหิตสูงที่มีอัตราการกรองของไตลดลงอย่างรวดเร็ว จำนวน 185 คน เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามภาพสะท้อนทางความคิดต่อการเจ็บป่วยและแบบสอบถามพฤติกรรมชะลอไตเสื่อม มีค่าความตรงตามเนื้อหา 0.98, 0.96 และค่าความเชื่อมั่น 0.88, 0.90 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วย Chi-square test , Fisher’s exact test และ Pearson’s correlation coefficient ผลการศึกษา พบว่าระดับภาพสะท้อนทางความคิดต่อการเจ็บป่วยอยู่ในระดับปานกลาง (M = 130.23, SD = 39.88) และมีพฤติกรรมการชะลอไตเสื่อมอยู่ในระดับต่ำ (M = 89.37, SD = 25.46) การวิเคราะห์ความสัมพันธ์พบว่า ระดับการศึกษาและภาพสะท้อนทางความคิดต่อการเจ็บป่วยมีความสัมพันธ์ทางบวกกับพฤติกรรมชะลอไตเสื่อมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r=0.42 และ r = 0.63, p < .01) ส่วนอายุ รายได้ และปัจจัยด้านสุขภาพไม่พบความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ผลการศึกษาครั้งนี้สามารถใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการพัฒนาโปรแกรมส่งเสริมพฤติกรรมชะลอไตเสื่อม โดยมุ่งเน้นการเสริมสร้างภาพสะท้อนทางความคิดต่อการเจ็บป่วยโรคไตเรื้อรังให้เหมาะสม สอดคล้องกับระดับการศึกษาและบริบทของผู้ป่วย
เอกสารอ้างอิง
กรมควบคุมโรค . (2565). แนวทางการดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรคไตเรื้อรัง. กระทรวงสาธารณสุข.
จันทนี นิลพัฒน์. (2567). ผลของโปรแกรมชะลอไตเสื่อมต่อพฤติกรรมการรับรู้ของผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง ระยะที่สามคลินิกโรคไต โรงพยาบาลสุราษฎร์ธานี. วารสารวิจัยและนวัตกรรมทางสาธารณสุข, 2(1), 1–13. https://doi.org/10.55164/jphri.v2i1.268834
ณัฐพริมดา แสงหัวช้าง, ปิยะธิดา นาคะเกษียร, และกีรดา ไกรนุวัตร (2565). ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการชะลอไตเสื่อมในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 1-2. วารสารพยาบาลทหารบก, 23(2), 339–347. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JRTAN/article/view/259035
เพียงดาว จุลบาท, และ นงณภัทร รุ่งเนย (2567). ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการจัดการตนเองเพื่อชะลอไตเสื่อมของผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3-4 ในโรงพยาบาลพระจอมเกล้า จังหวัดเพชรบุรี. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุพรรณบุรี, 7(1), 114. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/SNC/article/view/269602
ประภากร ศรีสง่า, และนงลักษณ์ เมธากาญจนศักดิ์ (2565). ผลของโปรแกรมการสอนบนแนวคิดภาพสะท้อนทางความคิดผ่านแอปพลิเคชันไลน์ต่อผลลัพธ์ที่คัดสรรในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3 ที่มีอัตราการทำงานของไตลดลงอย่างรวดเร็ว. วารสารพยาบาลศาสตร์และสุขภาพ, 45(1), 18–29. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/nah/article/view/251766
ปริญญา หาวิรส, และนงลักษณ์ เมธากาญจนศักดิ์ (2562). ภาพสะท้อนทางความคิดต่อการเจ็บป่วยของผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3 ที่มีการทำงานของไตลดลงอย่างรวดเร็ว Illness Representation of Patients with Chronic Kidney Disease Stage 3 with a Rapid Decline of Kidney Function. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ, 37(4), 216–224. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jnat-ned/article/view/234518
แวรสลินดา มาหามะ, พัชราวดี ทองเนื่อง, และ ทวีพร เพ็งมาก (2568). ความสัมพันธ์ระหว่างการรับรู้ความเจ็บป่วยกับพฤติกรรมการชะลอไตเสื่อมของผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3 ในจังหวัดชายแดนใต้. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จังหวัดนนทบุรี, 19(2), https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JHR/article/view/278386
ศิวิไล โพธิ์ชัย, จินตนา กิ่งแก้ว, และณกานดา ยมศรีเคน. (2565). พฤติกรรมการจัดการตนเองของผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังที่ไม่ได้รักษาด้วยการฟอกไตระยะที่ 1–4 ในตำบลโพธิ์ ตำบลหนองแก้ว ตำบลโพนเขวา อำเภอเมือง จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารการแพทย์โรงพยาบาลสกลนคร, 25(3), 48–57. https://he05.tci-thaijo.org/index.php/JSakonNakHosp/article/view/2757
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครพนม. (2565). สถิติร้อยละของผู้ป่วยเบาหวาน และ/หรือ ความดันโลหิตสูง ที่เป็น CKD 3-4 ชะลอการลดลงของ eGFR ได้ตามเป้าหมาย. https://hdc.moph.go.th/npm/public/standard-report-detail/752f4de6e90d3e41b3cb8f8104b2e8bd?subcatalogId=b2b59e64c4e6c92d4b1ec16a599d882b
Abdollahi, F., Bikdeli, H., Zeabadi, S. M., Sepasi, R. R., Kalhor, R., & Motalebi, S. A. (2022). Predicting role of illness perception in treatment self-regulation among patients with type 2 diabetes. Journal of Preventive Medicine and Hygiene, 63(4), E604–E610. https://doi.org/10.15167/2421-4248/jpmh2022.63.4.2727
Ahn, J.-W., Lee, S. M., & Seo, Y. H. (2022). Factors associated with self-care behavior in patients with pre-dialysis or dialysis-dependent chronic kidney disease. PLOS ONE, 17(10), e0274454https://doi.org/10.1371/journal.pone.0274454
Cha'on, U., Tippayawat, P., Sae-Ung, N., Pinlaor, P., Sirithanaphol, W., Theeranut, A., Tungsanga, K., Chowchuen, P., Sharma, A., Boonlakron, S., & Anutrakulchai, S. (2022). High prevalence of chronic kidney disease and its related risk factors in rural areas of Northeast Thailand. Scientific Reports, 12(1), 18188. https://doi.org/10.1038/s41598-022-22538-w
Ekholm, M., Aulbach, M., Walsh, S., Phipps, D., Rauta, V., & Knittle, K. (2024). Behavioral interventions targeting treatment adherence in chronic kidney disease: A systematic review and meta-analysis. Social Science & Medicine, 366, Article 117594. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2024.117594
Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) CKD Work Group. (2024). KDIGO 2024 clinical practice guideline for the evaluation and management of chronic kidney disease. Kidney International, 105(4 Suppl), S117–S314. https://doi.org/10.1016/j.kint.2023.10.018
Leventhal, H., Brissette, I., & Leventhal, E. A. (2003). The common-sense model of self-regulation of health and illness. In L. D. Cameron & H. Leventhal (Eds.), The self-regulation of health and illness behaviour (pp. 42–65). Routledge.
Peltzer, K., & Pengpid, S. (2019). The use of herbal medicines among chronic disease patients in Thailand: A cross-sectional survey. Journal of multidisciplinary healthcare, 12, 573–582. https://doi.org/10.2147/JMDH.S212953
Riski, M., Puspitasari, I. M., Rahayu, C., & Alfian, S. D. (2024). Factors associated with self-care behavior in patients with chronic kidney disease: A systematic review. BMC Nephrology, 25, Article 127. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12032819.
Suarilah, I., & Lin, C.-C. (2022). Factors influencing self-management among Indonesian patients with early-stage chronic kidney disease: A cross-sectional study. Journal of Clinical Nursing, 31(5–6), 703–715. https://doi.org/10.1111/jocn.15930
Tamarit, A., Lacomba-Trejo, L., Carbajo, E., & Galán, A. (2025). Towards better illness perception in advanced chronic kidney disease: Clinical, psychological and cognitive factors to address. Scientific Reports, 15, Article 35834. https://doi.org/10.1038/s41598-025-19881-z
Xiong, C., He, Y., Zhang, Y., Mai, L., Chen, J., Zhang, Y., & Yan, J. (2023). Relationship between illness perception and self-management behaviors among Chinese diabetic foot patients. Japan Journal of Nursing Science, 20(4), e12550. https://doi.org/10.1111/jjns.12550
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารสุขภาพและการศึกษาพยาบาล

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของ วารสารสุขภาพและการศึกษาพยาบาล ซึ่งดำเนินการโดยวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี นครราชสีมา
ข้อความที่ปรากฏในบทความในวารสารเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับกองบรรณาธิการวารสารสุขภาพและการศึกษาพยาบาล หรือวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี นครราชสีมา แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว