ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมชะลอไตเสื่อมของผู้ป่วยโรคเรื้อรัง ที่มีการทำงานของไตลดลงอย่างรวดเร็ว

Prapakorn Srisanga; Jarintorn  Kotaprom; Nadhamon  Jompaeng

Authors

Prapakorn Srisanga Boromarajonani College of Nursing, Nakhon Phanom, Nakhon Phanom University
Jarintorn Kotaprom Boromarajonani College of Nursing, Nakhon Phanom, Nakhon Phanom University
Nadhamon Jompaeng Boromarajonani College of Nursing, Nakhon Phanom, Nakhon Phanom University

Keywords:

illness representation, renal protective behavior, kidney function decline, chronic kidney disease

Abstract

This descriptive correlational study aimed to investigate the levels of illness representation and kidney function preservation behaviors and the relationships among personal factors, health factors, illness representation, and kidney function preservation behaviors among patients with diabetes mellitus and/or hypertension experiencing rapid kidney function decline. The sample consisted of 185 participants. Data were collected using the Illness Representation Questionnaire and the Kidney Function Preservation Behavior Questionnaire, with content validity indices of 0.98 and 0.96 and Cronbach’s alpha reliability coefficients of 0.88 and 0.90, respectively. Data were analyzed using the Chi-square tests, Fisher’s exact tests, and Pearson’s correlation coefficients. The results revealed that illness representation was at a moderate level (M = 130.23, SD = 39.88), while kidney function preservation behaviors were at a low level (M = 89.37, SD = 25.46). Educational level and illness representation were positively correlated with kidney function preservation behaviors (r = 0.42 and r = 0.63, p < .01), whereas age, income, and health factors showed no significant correlations. The findings of this study may serve as a foundation for developing programs to promote kidney function preservation behaviors, with a focus on enhancing appropriate illness representation of chronic kidney disease in accordance with patients’ educational levels and individual contexts.

References

กรมควบคุมโรค . (2565). แนวทางการดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรคไตเรื้อรัง. กระทรวงสาธารณสุข.

จันทนี นิลพัฒน์. (2567). ผลของโปรแกรมชะลอไตเสื่อมต่อพฤติกรรมการรับรู้ของผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง ระยะที่สามคลินิกโรคไต โรงพยาบาลสุราษฎร์ธานี. วารสารวิจัยและนวัตกรรมทางสาธารณสุข, 2(1), 1–13. https://doi.org/10.55164/jphri.v2i1.268834

ณัฐพริมดา แสงหัวช้าง, ปิยะธิดา นาคะเกษียร, และกีรดา ไกรนุวัตร (2565). ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการชะลอไตเสื่อมในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 1-2. วารสารพยาบาลทหารบก, 23(2), 339–347. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JRTAN/article/view/259035

เพียงดาว จุลบาท, และ นงณภัทร รุ่งเนย (2567). ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการจัดการตนเองเพื่อชะลอไตเสื่อมของผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3-4 ในโรงพยาบาลพระจอมเกล้า จังหวัดเพชรบุรี. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุพรรณบุรี, 7(1), 114. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/SNC/article/view/269602

ประภากร ศรีสง่า, และนงลักษณ์ เมธากาญจนศักดิ์ (2565). ผลของโปรแกรมการสอนบนแนวคิดภาพสะท้อนทางความคิดผ่านแอปพลิเคชันไลน์ต่อผลลัพธ์ที่คัดสรรในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3 ที่มีอัตราการทำงานของไตลดลงอย่างรวดเร็ว. วารสารพยาบาลศาสตร์และสุขภาพ, 45(1), 18–29. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/nah/article/view/251766

ปริญญา หาวิรส, และนงลักษณ์ เมธากาญจนศักดิ์ (2562). ภาพสะท้อนทางความคิดต่อการเจ็บป่วยของผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3 ที่มีการทำงานของไตลดลงอย่างรวดเร็ว Illness Representation of Patients with Chronic Kidney Disease Stage 3 with a Rapid Decline of Kidney Function. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ, 37(4), 216–224. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jnat-ned/article/view/234518

แวรสลินดา มาหามะ, พัชราวดี ทองเนื่อง, และ ทวีพร เพ็งมาก (2568). ความสัมพันธ์ระหว่างการรับรู้ความเจ็บป่วยกับพฤติกรรมการชะลอไตเสื่อมของผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3 ในจังหวัดชายแดนใต้. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จังหวัดนนทบุรี, 19(2), https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JHR/article/view/278386

ศิวิไล โพธิ์ชัย, จินตนา กิ่งแก้ว, และณกานดา ยมศรีเคน. (2565). พฤติกรรมการจัดการตนเองของผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังที่ไม่ได้รักษาด้วยการฟอกไตระยะที่ 1–4 ในตำบลโพธิ์ ตำบลหนองแก้ว ตำบลโพนเขวา อำเภอเมือง จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารการแพทย์โรงพยาบาลสกลนคร, 25(3), 48–57. https://he05.tci-thaijo.org/index.php/JSakonNakHosp/article/view/2757

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครพนม. (2565). สถิติร้อยละของผู้ป่วยเบาหวาน และ/หรือ ความดันโลหิตสูง ที่เป็น CKD 3-4 ชะลอการลดลงของ eGFR ได้ตามเป้าหมาย. https://hdc.moph.go.th/npm/public/standard-report-detail/752f4de6e90d3e41b3cb8f8104b2e8bd?subcatalogId=b2b59e64c4e6c92d4b1ec16a599d882b

Abdollahi, F., Bikdeli, H., Zeabadi, S. M., Sepasi, R. R., Kalhor, R., & Motalebi, S. A. (2022). Predicting role of illness perception in treatment self-regulation among patients with type 2 diabetes. Journal of Preventive Medicine and Hygiene, 63(4), E604–E610. https://doi.org/10.15167/2421-4248/jpmh2022.63.4.2727

Ahn, J.-W., Lee, S. M., & Seo, Y. H. (2022). Factors associated with self-care behavior in patients with pre-dialysis or dialysis-dependent chronic kidney disease. PLOS ONE, 17(10), e0274454https://doi.org/10.1371/journal.pone.0274454

Cha'on, U., Tippayawat, P., Sae-Ung, N., Pinlaor, P., Sirithanaphol, W., Theeranut, A., Tungsanga, K., Chowchuen, P., Sharma, A., Boonlakron, S., & Anutrakulchai, S. (2022). High prevalence of chronic kidney disease and its related risk factors in rural areas of Northeast Thailand. Scientific Reports, 12(1), 18188. https://doi.org/10.1038/s41598-022-22538-w

Ekholm, M., Aulbach, M., Walsh, S., Phipps, D., Rauta, V., & Knittle, K. (2024). Behavioral interventions targeting treatment adherence in chronic kidney disease: A systematic review and meta-analysis. Social Science & Medicine, 366, Article 117594. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2024.117594

Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) CKD Work Group. (2024). KDIGO 2024 clinical practice guideline for the evaluation and management of chronic kidney disease. Kidney International, 105(4 Suppl), S117–S314. https://doi.org/10.1016/j.kint.2023.10.018

Leventhal, H., Brissette, I., & Leventhal, E. A. (2003). The common-sense model of self-regulation of health and illness. In L. D. Cameron & H. Leventhal (Eds.), The self-regulation of health and illness behaviour (pp. 42–65). Routledge.

Peltzer, K., & Pengpid, S. (2019). The use of herbal medicines among chronic disease patients in Thailand: A cross-sectional survey. Journal of multidisciplinary healthcare, 12, 573–582. https://doi.org/10.2147/JMDH.S212953

Riski, M., Puspitasari, I. M., Rahayu, C., & Alfian, S. D. (2024). Factors associated with self-care behavior in patients with chronic kidney disease: A systematic review. BMC Nephrology, 25, Article 127. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12032819.

Suarilah, I., & Lin, C.-C. (2022). Factors influencing self-management among Indonesian patients with early-stage chronic kidney disease: A cross-sectional study. Journal of Clinical Nursing, 31(5–6), 703–715. https://doi.org/10.1111/jocn.15930

Tamarit, A., Lacomba-Trejo, L., Carbajo, E., & Galán, A. (2025). Towards better illness perception in advanced chronic kidney disease: Clinical, psychological and cognitive factors to address. Scientific Reports, 15, Article 35834. https://doi.org/10.1038/s41598-025-19881-z

Xiong, C., He, Y., Zhang, Y., Mai, L., Chen, J., Zhang, Y., & Yan, J. (2023). Relationship between illness perception and self-management behaviors among Chinese diabetic foot patients. Japan Journal of Nursing Science, 20(4), e12550. https://doi.org/10.1111/jjns.12550