ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าในผู้ดูแลผู้ป่วยประคับประคอง โรงพยาบาลศรีสะเกษ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
หลักการและเหตุผล: ผู้ดูแลผู้ป่วยประคับประคองมีบทบาทสำคัญในการดูแลผู้ป่วย เพื่อให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดี ซึ่งเป็นภาระที่หนัก อาจเกิดภาวะซึมเศร้าในผู้ดูแล ซึ่งส่งผลต่อคุณภาพการดูแลผู้ป่วย
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์ต่อการเกิดภาวะซึมเศร้าในผู้ดูแลผู้ป่วยประคับประคอง โรงพยาบาลศรีสะเกษ
วิธีการศึกษา: การศึกษาเป็นการศึกษาแบบภาคตัดขวาง (Cross-sectional study) ศึกษาในผู้ดูแลผู้ป่วยประคับประคองที่เข้ารับบริการแบบผู้ป่วยนอกที่คลินิกการดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคอง โรงพยาบาลศรีสะเกษ ที่มีอายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไปและดูแลผู้ป่วยตั้งแต่ 2 สัปดาห์ขึ้นไป เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสัมภาษณ์ แบบทดสอบภาวะซึมเศร้า PHQ-9 ฉบับภาษาไทย และการทบทวนเวชระเบียน ข้อมูลทั่วไปและความชุกของภาวะซึมเศร้านำเสนอเป็นความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน มัธยฐานและช่วงควอไทล์ การวิเคราะห์ปัจจัยที่เกี่ยวข้องใช้การทดสอบแบบ exact probability test, t-test และ Mann-Whitney U test วิเคราะห์หาค่าความสัมพันธ์ด้วยวิธี univariable และ multivariable logistic regression
ผลการศึกษา: กลุ่มตัวอย่าง 110 คน มีภาวะซึมเศร้า 45 คน คิดเป็นความชุกร้อยละ 40.9 จากการวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธี multivariable logistic regression พบว่า ผู้ป่วยที่มีระดับ palliative performance scale (PPS) ≤ 50% (OR=2.905, 95%CI=1.088-7.752, p=0.033) และผู้ป่วยที่มีอาการปวดตั้งแต่ 4 คะแนนขึ้นไป (OR=5.098, 95%CI=1.377-18.880, p=0.015) สัมพันธ์กับการเกิดภาวะซึมเศร้าในผู้ดูแลอย่างมีนัยสำคัญ
สรุปผล: ภาวะซึมเศร้าในผู้ดูแลผู้ป่วยประคับประคองเกิดขึ้นได้ค่อนข้างมาก สัมพันธ์กับภาวะพึ่งพึงและอาการของผู้ป่วย จึงควรมีการคัดกรองภาวะซึมเศร้าในผู้ดูแล รวมถึงการจัดการอาการผู้ป่วยให้มีประสิทธิภาพ เพื่อลดโอกาสเกิดภาวะซึมเศร้าในผู้ดูแลและให้การช่วยเหลืออย่างเหมาะสม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Palliative Care [Internet]. place unknown: WHO; [updated 2020 Aug 5; cited 2025 Jan 16]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/palliative-care
กองสถิติพยากรณ์ สำนักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. รายงานสถิติรายปีประเทศไทย 2567. กรุงเทพฯ : กองสถิติพยากรณ์ สำนักสถิติแห่งขาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ; 2567.
Reigada C, Pais-Ribeiro JL, Novella A, Gonçalves E. The Caregiver Role in Palliative Care: A Systematic Review of the Literature. Health Care Current Reviews 2015; 3:2. doi: 10.4172/2375-4273.1000143.
Fumaneeshoat O. Caregiver and Palliative Care. เวชสารสงขลานครินทร์ 2564;1(3):123-9.
พิมพ์ชนก สุนทร, ธภัคนันท์ อินทราวุธ, ทัศนีย์ บุญอริยเทพ, ธนากร แก้วสุทธิ, รุ่งกิจ ปินใจ. ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะเครียดและซึมเศร้าที่เกิดกับผู้ดูแลผู้ป่วยมะเร็งระยะสุดท้ายที่รับการรักษาแบบประคับประคอง. Phrae Medical Journal and Clinical Sciences 2023;31(2):17-33.
สุชีรา อมรมหพรรณ. ความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าในผู้ป่วยมะเร็งระยะสุดท้ายที่เข้ารับการรักษาแบบประคับประคอง. ร้อยเอ็ดเวชสาร 2562;6(2):27-36.
Geng HM, Chuang DM, Yang F, Yang Y, Liu WM, Liu LH, et al. Prevalence and determinat of depression in caregivers of cancer patients: A systematic review and meta-analysis. Medicine 2018;9:97(39)e:11863. doi: 10.1097/MD.0000000000011863.
Govina O, Vlachou E, Kalemikerakis I, Papageorgiou D, Kavga A, Konstantinidis T. Factors Associated with Anxiety and Depression among Family Caregivers of Patients Undergoing Palliative Radiotherapy. Asia Pacific Journal of Oncology Nursing 2019;6(3):283-291. doi: 10.4103/apjon.apjon_74_18.
Lachs MS, Williams CS, O'Brien S, Pillemer KA, Charlson ME. The mortality of elder mistreatment. JAMA. 1998;280(5):428-432. doi:10.1001/jama.280.5.428
The Gold Standards Framework. Free Resources: The GSF Proactive Identification Guidance (PIG) [Internet]. London: The Gold Standards Framework Centre CIO; c2025; [Cited 2025 Feb 10]. Available from: https://www.goldstandardsframework.org.uk/training-accreditation/free-resources-professionals/.
นันทภัค ชนะพันธ์, อัจฉราพร สี่หิรัญวงศ์, ประภา ยุทธไตร, รณชัย คงสกนธ์. ความสัมพันธ์ระหว่างการสนับสนุนทางสังคมและการรู้จักตนเองกับการคืนความสำคัญให้ตนเองของผู้ป่วยหญิงโรคซึมเศร้า. วารสารสภาการพยาบาล 2556:28(2):44-57.
Lotrakul M, Sumrithe S, Saipanish R. Reliability and validity of the Thai version of the PHQ-9. BMC Psychiatry 2008;8:46. doi: 10.1186/1471-244X-8-46.
ฝ่ายการพยาบาล, โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่. แบบประเมินระดับผู้ป่วยที่ได้รับการดูแลแบบประคับประคอง ฉบับสวนดอก. 2551.
กิติพล นาควิโรจน์. วิธีการประเมินอาการต่าง ๆ โดยใช้แบบประเมิน Edmonton Symptom Assessment System (ESAS). [อินเทอร์เน็ต]. 2561. [เข้าถึงเมื่อ 16 มกราคม 2568]. เข้าถึงจาก: https://med.mahidol.ac.th/fammed/th/palliativecare/tools/doctorpalliative2th.
Chan LM, Ng SCJ. Prevalence and Correlates of Caregiver Anxiety in Family Caregivers of Patients With Advanced Cancer: a Cross-Sectional Study in a Palliative Care Unit in Hong Kong. East Asian Arch Psychiatry 2022;32:27-33. doi: 10.12809/eaap2171.
วิษณุ มงคลคำ. ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะเครียดและซึมเศร้าที่เกิดกับผู้ดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้าย เขตพื้นที่ให้บริการของโรงพยาบาลนาน้อย จังหวัดน่าน. วารสารสมาคมเวชศาสตร์ป้องกันแห่งประเทศไทย 2563;10(2):291-306.
Alvarado M, Vargas-Escobar LM, Arias-Rojas M, Avendaño-Vásquez CJ, Consuegra-Pareja CA. Anxiety, depression and quality of life of caregivers of palliative care patients with cancer. Revista Cuidarte 2025;16(1):e3670. doi: 10.15649/cuidarte.3670
Basol N, Yilmaz H, Altin B, Kaya M. Evaluation of caregiver burden and depression in caregivers of palliative care patients in the emergency department. Medycyna Pallatywna 2022;14(1):28-35. doi: 10.5114/pm.2022.117649.
Teunissen SC, Wesker W, Kruitwagen C, de Haes HC, Voest EE, de Graeff. A symptom prevalence in patients with incurable cancer: a systematic review. J Pain Symptom Manage 2007;34:94-104. doi: 10.1016/j.jpainsymman.2006.10.015.
