การศึกษาประสิทธิผลวัณโรคดื้อยาหลายขนานและปัจจัยที่เกี่ยวข้องในโรงพยาบาลบุรีรัมย์

บทคัดย่อ

หลักการและเหตุผล: วัณโรคเป็นโรคติดต่อที่เป็นปัญหาสำคัญทางด้านสาธารณสุขโรคหนึ่งของโลก ในช่วงปี พ.ศ. 2564-2568 องค์การอนามัยโลก (WHO) ได้จัดอันดับให้ประเทศไทยเป็นกลุ่มประเทศที่มีภาระวัณโรคสูงและวัณโรคที่สัมพันธ์กับการติดเชื้อเอชไอวี ข้อมูลวัณโรคดื้อยาหลายขนานในประเทศ ไทยที่ขึ้นทะเบียนรักษาตั้งแต่ปีงบประมาณ พ.ศ. 2563-2566 เป็นจำนวน 1,204 ราย 790 ราย 874 ราย และ 886 รายตามลำดับ
วัตถุประสงค์: เนื่องจากยังไม่มีข้อมูลการศึกษาผลการรักษาวัณโรคดื้อยาหลายขนานและปัจจัยที่มีผลต่อ การรักษาวัณโรคดื้อยาหลายขนานของจังหวัดบุรีรัมย์จึงเป็นที่มาของการศึกษาวิจัยนี้ เพื่อศึกษาผลการรักษาวัณโรคดื้อยาหลายขนานและปัจจัยที่มีผลต่อการรักษาวัณโรคดื้อยาหลายขนานของ จังหวัดบุรีรัมย์และนำไปใช้ประโยชน์ต่อไป
วิธีการศึกษา: ทำการศึกษาแบบย้อนหลังผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยเป็นวัณโรคดื้อยาหลายขนานที่โรงพยาบาล บุรีรัมย์อายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป ตั้งแต่เดือนมกราคม พ.ศ.2560 ถึงเดือนธันวาคม พ.ศ.2566
ผลการศึกษา: ผู้ป่วยจำนวน 116 ราย แบ่งเป็นเพศชาย 85 ราย (ร้อยละ 73.3) เพศหญิง 31 ราย (ร้อยละ 26.7) อายุเฉลี่ย 49.1 ปี (18 ถึง 90 ปี) ค่าดัชนีมวลกายเฉลี่ย 18.4 กก./ม.2 โรคประจำตัวที่พบมากคือ เบาหวาน ติดเชื้อเอชไอวีและความดันโลหิตสูง คิดเป็นร้อยละ 17.3, 14.6 และ 12.9 ตามลำดับ โดยร้อยละ 56.0 ไม่มีโรคประจำตัว สูตรการรักษาส่วนใหญ่ได้รับการรักษาโดย สูตรการรักษาที่มียาฉีดเป็นองค์ประกอบหลักและยากินระยะยาวร้อยละ 50.0 สูตรการรักษาระยะสั้นโดยมียากิน Bedaquiline เป็นองค์ประกอบหลักร้อยละ 29.3 และสูตรการรักษาระยะ ยาวโดยมียากิน Bedaquiline เป็นองค์ประกอบหลักร้อยละ 20.7 ตามลำดับ โดยไม่มีผู้ป่วยได้ยา สูตรยาฉีดเป็นองค์ประกอบหลักและยากินระยะสั้นเลย ระยะเวลารักษาเฉลี่ยอยู่ที่ 16.3 เดือน (9-24 เดือน) จำนวนผู้ป่วยวัณโรคที่รักษาหายจำนวน 78 ราย จาก 116 รายคิดเป็นร้อยละ 67.2 ปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จในการรักษาคือกลุ่มผู้ป่วยที่อายุน้อยกว่า 60 ปีมีโอกาสประสบ ความสำเร็จในการรักษามากกว่ากลุ่มผู้ป่วยที่อายุมากกกว่า 60 ปี 1.5 เท่าอย่างมีนัยยะสำคัญทางสถิติ (95% CI = 1.00, 2.14, p-value 0.019)
สรุป: ประสิทธิผลการรักษาวัณโรคดื้อยาหลายขนานคือร้อยละ 67.2 และปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จ ในการรักษาคือกลุ่มผู้ป่วยที่อายุน้อยกว่า 60 ปี