ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการใช้อุปกรณ์ช่วยเดินแต่ละประเภทของผู้สูงอายุในชุมชน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
หลักการและเหตุผล: ความแพร่หลายและความหลากหลายของของการใช้อุปกรณ์ช่วยเดินมีความแตกต่างกันในแต่ละภูมิภาคของโลกตามสภาพเศรษฐกิจและสังคม แต่มีข้อมูลที่สอดคล้องกันว่า ปัจจุบันมีแนวโน้มในการการใช้อุปกรณ์ช่วยเดินสูงขึ้นจากอายุไขเฉลี่ยของประชากรที่เพิ่มขึ้น รวมถึงประเทศไทยที่กำลังเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุระดับสุดยอด เพื่อให้ประชากรสูงอายุที่สมรรถภาพร่างกายถดถอยตามวัย ไม่ถูกจำกัดการเดินและการทำกิจวัตรประจำวัน จึงควรคำนึงถึงปัจจัยที่ส่งผลต่อการเลือกใช้อุปกรณ์ช่วยเดินแต่ละชนิดให้เหมาะสม การศึกษานี้เป็นการศึกษาปัจจัยที่เกี่ยวข้องในการเลือกอุปกรณ์ช่วยเดินแต่ละชนิดของผู้สูงอายุที่อาศัยในชุมชนห่างไกลของจังหวัดบุรีรัมย์ ซึ่งอาจได้ผลแตกต่างจากข้อมูลที่ได้จากการศึกษาที่ไม่ได้แยกประเภทของอุปกรณ์ช่วยเดิน และการศึกษาในเขตเมืองหรือประเทศที่พัฒนาแล้ว
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเลือกใช้อุปกรณ์ช่วยเดินแต่ละประเภทของผู้สูงอายุในชุมชน
วิธีการศึกษา: การศึกษานี้เป็นการศึกษาภาคตัดขวาง ตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2567 ถึง เดือนมิถุนายน พ.ศ.2568 โดยการศึกษาแบ่งเป็นสองส่วน ส่วนแรกผู้เข้าร่วมการศึกษาจะได้รับการสอบถามข้อมูลทั่วไป ประเมินความกลัวในการพลัดตกหกล้ม ข้อคิดเห็นในการใช้อุปกรณ์ช่วยเดิน ส่วนที่สองคือการตรวจค่าแรงบีบมือ และทดสอบสมรรถภาพทางกาย Short Physical Performance Battery Test ข้อมูลที่ได้จะนำมาการวิเคราะห์โดยใช้โปรแกรมวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติสำเร็จรูป โดยกำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ P<0.05
ผลการศึกษา: ผู้เข้าเกณฑ์ในการศึกษาจำนวน 163 คน ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง อายุเฉลี่ย 75 ปี เหตุผลส่วนใหญ่ที่ตัดสินใจใช้อุปกรณ์ช่วยเดินคือความกลัวล้ม คะแนนความกลัวล้มจากแบบสอบถามภาวะกลัวหรือกังวลเกี่ยวกับการหกล้มฉบับภาษาไทย ผู้ใช้อุปกรณ์ช่วยเดินมีระดับความกลัวล้มในระดับมาก และกิจกรรมที่ให้ความเห็นว่ากลัวมากที่สุดได้แก่ การขึ้นหรือลงบันได ค่าแรงบีบมือ (Handgrip strength) จำแนกตามเพศและการใช้งานอุปกรณ์ช่วยเดินพบว่า ผู้หญิงมีค่าแรงบีบมือน้อยกว่าผู้ชายในทุกประเภทอุปกรณ์ช่วยเดิน และพบว่าผู้ที่ใช้เครื่องช่วยเดินชนิดสี่ขามีค่าเฉลี่ยกำลังมือน้อยกว่าผู้ที่ใช้ไม้เท้าในเพศหญิง ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเลือกใช้ไม้เท้าหรือเครื่องช่วยเดินชนิดสี่ขาอย่างมีนัยสำคัญ ได้แก่ ค่าแรงบีบมือ และสมรรถภาพทางกายที่ทดสอบโดย Short Physical Performance Battery Test
สรุป: สมรรถภาพทางกายและความแข็งแรงของกล้ามเนื้อเป็นปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเลือกใช้อุปกรณ์ช่วยเดินในผู้สูงอายุชุมชนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ นอกจากนี้พบว่า ส่วนใหญ่มีคะแนนความกลัวล้มในระดับมากโดยเฉพาะกลุ่มที่ใช้เครื่องช่วยเดินชนิดสี่ขา ความกลัวล้มจึงเป็นอีกปัจจัยที่ต้องคำนึงถึงในการเลือกอุปกรณ์ช่วยเดิน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Sehgal M, Jacobs J, Biggs WS. Mobility Assistive Device Use in Older Adults. Am Fam Physician 2021;103(12):737-44. PMID: 34128609
Suwannarat P, Thaweewannakij T, Kaewsanmung S, Mato L, Amatachaya S. Walking devices used by community-dwelling elderly: Proportion, types, and associated factors. Hong Kong Physiother J 2015;33(1):34–41. DOI:10.1016/j.hkpj.2014.11.001
กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ (Complete Aged Society). [อินเตอร์เน็ท]. [สืบค้นเมื่อ 10 ตุลาคม 2568]. ค้นได้จาก:URL: https://www.m-society.go.th/ewtadmin/ewt/mso_web/article_attach/20463/21073.pdf
กลุ่มสถิติสุขภาพและภาวะทางสังคม กองสถิติสังคม สำนักงานสถิติแห่งชาติ. คู่มือการปฏิบัติงานสนาม โครงการสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2567. กรุงเทพฯ : สำนักงานสถิติแห่งชาติ ; 2567.
Keller K, Engelhardt M. Strength and muscle mass loss with aging process. Age and strength loss. Muscles Ligaments Tendons J 2014;3(4):346-50. PMID: 24596700
Vanitcharoenkul E, Unnanuntana A, Chotiyarnwong P, Laohaprasitiporn P, Adulkasem N, Asavamongkolkul A, et al. Sarcopenia in Thai community-dwelling older adults: a national, cross-sectional, epidemiological study of prevalence and risk factors. BMC Public Health 2024;24(1):311. doi: 10.1186/s12889-024-17804-7.
ปรัชญพร คำเมืองลือ, สินธิป พัฒนะคูหา. อุปกรณ์ช่วยการเคลื่อนที่. ใน: มนธนา บุญตระกูลพูนทวี, ปรัชญพร คำเมืองลือ, บรรณาธิการ. เวชศาสตร์ฟื้นฟูสำหรับเวชปฏิบัติทั่วไป. เชียงใหม่ : หจก. เชียงใหม่โรงพิมพ์แสงศิลป์ ; 2562 : 31-58.
Mat S, Ajit Singh DK, Raemee MT, Kamarozaman HN, Mesbah N, Harithasan D, et al. Factors Influencing Malaysian Older Persons’ Intention to Use a Walking Stick: A Mixed-Methods Study. Aging Med Healthc 2022:1-9. doi:10.33879/AMH.XXX.2022.09091.
Maximo T, Fong KN, Lau NM. Stigma and the use of umbrellas, hiking poles and walking sticks to aid walking in Hong Kong. Hong Kong J Occup Ther 2024;37(1):52-60. doi: 10.1177/15691861241254862.
Huang SW, Chang TY. Social Image Impacting Attitudes of Middle-Aged and Elderly People toward the Usage of Walking Aids: An Empirical Investigation in Taiwan. Healthcare (Basel) 2020;8(4):543. doi: 10.3390/healthcare8040543.
สถาบันเวชศาสตร์สมเด็จพระสังฆราชญาณสังวรเพื่อผู้สูงอายุ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางเวชปฏิบัติการป้องกันและประเมินภาวะหกล้มในผู้สูงอายุ. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ : สินทวีการพิมพ์ ; 2562.
Kempen GI, Yardley L, van Haastregt JC, Zijlstra GA, Beyer N, Hauer K, et al. The Short FES-I: a shortened version of the falls efficacy scale-international to assess fear of falling. Age Ageing 2008;37(1):45-50. doi: 10.1093/ageing/afm157
สุทธิดา พงษ์พันธ์งาม, เฮเลนดับเบิ้ลยู แลช, แสงเดือน พรมแก้วงาม, สุทธิลักษณ์ จันทะวัง. การประเมินภาวะกลัวการหกล้มในผู้สูงอายุไทยที่อาศัยอยู่ในชุมชนโดยใช้เครื่องมือวัดใหม่. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี อุตรดิตถ์ 2562;11(2):229-44.
Chen LK, Woo J, Assantachai P, Auyeung TW, Chou MY, Iijima K, et al. Asian Working Group for Sarcopenia: 2019 Consensus Update on Sarcopenia Diagnosis and Treatment. J Am Med Dir Assoc 2020;21(3):300-7.e2. doi: 10.1016/j.jamda.2019.12.012.
ปณิตา ลิมปะวัฒนะ, มัญชุมาส มัญจาวงษ์. แนวเวชปฏิบัติสำหรับภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อย. วารสารอายุรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น 2563:6(2):7-16.
กิจชนะ แก้วแก่น. การประเมินความสามารถทางกายในผู้สูงอายุด้วยแบบประเมิน Short Physical Performance Battery Test. J Med Health Sci 2019;26(2):96–111.
de Fátima Ribeiro Silva C, Ohara DG, Matos AP, Pinto ACPN, Pegorari MS. Short Physical Performance Battery as a Measure of Physical Performance and Mortality Predictor in Older Adults: A Comprehensive Literature Review. Int J Environ Res Public Health 2021;18(20):10612. doi: 10.3390/ijerph182010612.
Moreland JD, Richardson JA, Goldsmith CH, Clase CM. Muscle weakness and falls in older adults: a systematic review and meta-analysis. J Am Geriatr Soc 2004;52(7):1121-9. doi: 10.1111/j.1532-5415.2004.52310.x.
ปิยะภัทร ตันติแพทยางกูร, วิไล คุปต์นิรัติศัยกุล, อรฉัตร โตษยานนท์. การศึกษาค่าปกติของค่ากำลังมือและกล้ามเนื้อขาควอดไดรเซฟส์ในประชากรไทย. สารศิริราช 2544;53(4):224–30.
Yip SC, Leung HB. Grip strength can predict choice of walking aids in the elderly. Hong Kong Physiother J 2015;33(2):102. https://doi.org/10.1016/j.hkpj.2015.09.030.
Chau A, Kim DH, Sison SDM, Shi SM. Mobility Device Use and Frailty Progression in Community-Dwelling Older Adults With Mobility Limitations. J Aging Health 2025;37(5-6):259-69. doi: 10.1177/08982643241242927.
Sakano Y, Murata S, Goda A, Nakano H. Factors Influencing the Use of Walking Aids by Frail Elderly People in Senior Day Care Centers. Healthcare (Basel) 2023;11(6):858. doi: 10.3390/healthcare11060858.
