ประสิทธิผลของโปรแกรมการดูแลผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ให้เข้าสู่โรคเบาหวานระยะสงบด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างเข้มงวด ในโรงเรียนเบาหวานวิทยา อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์

บทคัดย่อ

หลักการและเหตุผล: ปัจจุบันมีแนวทางดูแลผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 เพื่อให้เข้าสู่ภาวะเบาหวานระยะสงบ (diabetes remission) โดยมุ่งให้ระดับน้ำตาลในเลือดต่ำกว่าเกณฑ์วินิจฉัยเบาหวานโดยไม่ต้องใช้ยา ซึ่งช่วยเพิ่มคุณภาพชีวิตและลดความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อน
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาผลลัพธ์ของโปรแกรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างเข้มงวดและเพื่อศึกษาระดับความรู้ ความเข้าใจ ในการดูแลตนเองผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2
วิธีการศึกษา: เป็นการวิจัยแบบ Retrospective Cohort กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 อายุ ≥18 ปี ที่รับบริการในศูนย์แพทย์ชุมชนอำเภอเมืองบุรีรัมย์ 3 แห่ง ตั้งแต่เดือนเมษายน พ.ศ.2567 – เมษายน พ.ศ.2568 จำนวน 54 ราย โปรแกรมฯประกอบด้วยกิจกรรมการให้ความรู้ ติดตามและประเมินผล ต่อเนื่อง 12 สัปดาห์ เก็บข้อมูลก่อนและหลังเข้าร่วมโปรแกรม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และ Paired sample t-test
ผลการศึกษา: กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง(ร้อยละ 68.5) อายุเฉลี่ย 55.0±4.9 ปี หลังเข้าร่วมโปรแกรมฯ ค่าเฉลี่ย HbA1c ลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติจาก 8.5% เป็น 7.6% (ลดลง 0.9%, p-value <0.001) และพบว่ากลุ่มตัวอย่าง 6 รายจากทั้งหมด 54 รายเข้าสู่ภาวะเบาหวานระยะสงบ(คิดเป็นร้อยละ 11.1) นอกจากนี้คะแนนความรู้เฉลี่ยเพิ่มขึ้น 8.1 เป็น 11.1 คะแนน(คะแนนเต็ม 15 คะแนน p-value < 0.001)
สรุป: โปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างเข้มงวดในโรงเรียนเบาหวานวิทยา อำเภอเมืองบุรีรัมย์ มีประสิทธิผลในการลด HbA1c และเพิ่มคะแนนความรู้เกี่ยวกับโรคเบาหวานอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ รวมถึงช่วยให้ผู้ป่วยเข้าสู่ภาวะเบาหวานระยะสงบได้ร้อยละ 11.1 ผลลัพธ์สนับสนุนการประยุกต์ใช้โปรแกรมเพื่อพัฒนาระบบการดูแลผู้ป่วยเบาหวานในสถานบริการอื่น