การพัฒนาแนวปฏิบัติการพยาบาลสำหรับการให้คำปรึกษาด้านยีนกลายพันธุ์เพื่อเพิ่มความรู้ด้านยีนกลายพันธุ์ และลดความวิตกกังวลในผู้ป่วยมะเร็งเต้านมกลุ่มเสี่ยงพบยีนกลายพันธุ์: การศึกษานำร่อง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
หลักการและเหตุผล: มะเร็งเต้านมมีความสัมพันธ์กับการกลายพันธุ์ของยีน BRCA1 หรือ BRCA2 ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงการเกิดมะเร็งซ้ำและก่อให้เกิดความวิตกกังวลในผู้ป่วย แม้ว่าการให้คำปรึกษาด้านยีนกลายพันธุ์อย่างเป็นระบบ จะมีส่วนช่วยลดความวิตกกังวลตลอดกระบวนการตรวจคัดกรอง แต่แนวปฏิบัติที่เป็นมาตรฐานในประเด็นดังกล่าวยังคงมีข้อจำกัดในบริบทของประเทศไทย
วัตถุประสงค์: เพื่อพัฒนาและประเมินผลการทดลองใช้แนวปฏิบัติการพยาบาลสำหรับการให้คำปรึกษาด้านยีนกลายพันธุ์ ต่อความรู้และความวิตกกังวลในผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่มีความเสี่ยงต่อการพบยีนกลายพันธุ์
วิธีการศึกษา: การพัฒนาแนวปฏิบัติการพยาบาลตามกรอบแนวคิดของ Soukup โดยดำเนินการ 3 ระยะ ได้แก่ วิเคราะห์สถานการณ์ ทบทวนหลักฐานและพัฒนาแนวปฏิบัติ และทดลองใช้แนวปฏิบัติในกลุ่มตัวอย่างผู้ป่วยมะเร็งเต้านมจำนวน 30 ราย ณ คลินิกมะเร็งและโรคทั่วไป โรงพยาบาลสุรินทร์ ประเมินผลโดยใช้แบบประเมินความรู้ด้านยีนกลายพันธุ์และแบบประเมินความวิตกกังวล และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา Friedman test และ Wilcoxon signed-rank test
ผลการศึกษา: กลุ่มตัวอย่างมีคะแนนความรู้ พบว่า ก่อนได้รับคำปรึกษา คะแนนเฉลี่ย 14.5 ± 2.8 หลังได้รับคำปรึกษาทันที คะแนนเฉลี่ย 16.4 ± 1.8 และติดตามผล 1 เดือน คะแนนเฉลี่ย 18.2 ± 1.0 เมื่อเปรียบเทียบทั้ง 3 ระยะพบว่ามีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (χ² = 34.137, P< 0.001) ส่วนคะแนนความวิตกกังวล พบว่า ก่อนได้รับคำปรึกษา คะแนนเฉลี่ย 38.4 ± 11.3 หลังได้รับคำปรึกษาทันที คะแนนเฉลี่ย 35.9 ± 11.6 และติดตามผล 1 เดือน คะแนนเฉลี่ย 24.8 ± 6.1 เมื่อเปรียบเทียบทั้ง 3 ระยะพบว่ามีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (χ² = 14.708, p = 0.001)
สรุปผล: แนวปฏิบัติการพยาบาลที่พัฒนาขึ้นสามารถเพิ่มความรู้ด้านยีนกลายพันธุ์และลดความวิตกกังวลของผู้ป่วยมะเร็งเต้านมกลุ่มเสี่ยงต่อการพบยีนกลายพันธุ์ได้ อย่างไรก็ตาม ควรมีการศึกษาเพิ่มเติมในกลุ่มตัวอย่างขนาดใหญ่ขึ้น โดยมีกลุ่มควบคุมเพื่อเปรียบเทียบและยืนยันประสิทธิผลของแนวปฏิบัติดังกล่าว
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Siegel RL, Miller KD, Wagle NS, Jemal A. Cancer statistics, 2023. CA Cancer J Clin 2023;73(1):17-48. doi: 10.3322/caac.21763.
World Health Organization. WHO report on cancer: setting priorities, investing wisely and providing care for all. Geneva : World Health Organization ; 2023.
โรงพยาบาลสุรินทร์. ข้อมูลสถิติผู้ป่วยมะเร็งเต้านมจากเวชระเบียน โรงพยาบาลสุรินทร์ สุรินทร์ : โรงพยาบาลสุรินทร์ ; 2568. (เอกสารอัดสำเนา).
National Comprehensive Cancer Network. Genetic/familial high-risk assessment: breast, ovarian, and pancreatic. Version 4.2023. [Internet]. 2023. [cited 2026 Apr 15]. Available from:URL: https://www.nccn.org/professionals/physician_gls/pdf/genetics_bop.pdf.
Petrucelli N, Daly MB, Pal T. BRCA1- and BRCA2-Associated Hereditary Breast and Ovarian Cancer. 1998 Sep 4 [Updated 2026 Mar 25]. In: Adam MP, Bick S, Mirzaa GM, et al., editors. GeneReviews® [Internet]. Seattle (WA): University of Washington, Seattle; 1993-2026. [cited 2026 Apr 15]. Available from:URL: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK1247/.
US Preventive Services Task Force; Owens DK, Davidson KW, Krist AH, Barry MJ, Cabana M, et al. Risk Assessment, Genetic Counseling, and Genetic Testing for BRCA-Related Cancer: US Preventive Services Task Force Recommendation Statement. JAMA 2019;322(7):652-65. doi: 10.1001/jama.2019.10987.
National Comprehensive Cancer Network. NCCN Guidelines for Patients: Breast Cancer Screening and Diagnosis. Version 2.2025. [Internet]. 2025 [cited 2026 Apr 15]. Available from:URL: https://www.nccn.org/patients/guidelines/content/PDF/breastcancerscreening-patient.pdf.
Dubsky P, Jackisch C, Im SA, Hunt KK, Li CF, Unger S, et al. BRCA genetic testing and counseling in breast cancer: how do we meet our patients' needs? NPJ Breast Cancer 2024;10(1):77. doi: 10.1038/s41523-024-00686-8.
Tung NM, Boughey JC, Pierce LJ, Robson ME, Bedrosian I, Dietz JR, et al. Management of Hereditary Breast Cancer: American Society of Clinical Oncology, American Society for Radiation Oncology, and Society of Surgical Oncology Guideline. J Clin Oncol 2020;38(18):2080-106. doi: 10.1200/JCO.20.00299.
Tutt ANJ, Garber JE, Kaufman B, Viale G, Fumagalli D, Rastogi P, et al. Adjuvant Olaparib for Patients with BRCA1- or BRCA2-Mutated Breast Cancer. N Engl J Med 2021;384(25):2394-405. doi: 10.1056/NEJMoa2105215.
Wevers MR, Aaronson NK, Verhoef S, Bleiker EM, Hahn DE, Kuenen MA, et al. Impact of rapid genetic counselling and testing on the decision to undergo immediate or delayed prophylactic mastectomy in newly diagnosed breast cancer patients: findings from a randomised controlled trial. Br J Cancer 2014;110(4):1081-7. doi: 10.1038/bjc.2013.805.
Soukup SM. The Center for Advanced Nursing Practice evidence-based practice model: promoting the scholarship of practice. Nurs Clin North Am 2000;35(2):301-9. PMID: 10873242.
Wolters Kluwer Health. JBI EBP database guide [Internet]. 2022. [cited 2026 Apr 15]. Available from:URL:https://ospguides.ovid.com/OSPguides/jbidb.htm.
Arun B, Couch FJ, Abraham J, Tung N, Fasching PA. BRCA-mutated breast cancer: the unmet need, challenges and therapeutic benefits of genetic testing. Br J Cancer 2024;131(9):1400-14. doi: 10.1038/s41416-024-02827-z.
Sweet K, Reiter PL, Schnell PM, Senter L, Shane-Carson KP, Aeilts A, et al. Genetic counseling and testing for females at elevated risk for breast cancer: Protocol for the randomized controlled trial of the Know Your Risk intervention. Contemp Clin Trials 2023;133:107323. doi: 10.1016/j.cct.2023.107323.
Pujol P, Barberis M, Beer P, Friedman E, Piulats JM, Capoluongo ED, et al. Clinical practice guidelines for BRCA1 and BRCA2 genetic testing. Eur J Cancer 2021;146:30-47. doi: 10.1016/j.ejca.2020.12.023
Spielberger CD, Gorsuch RL, Lushene R, Vagg PR, Jacobs GA. Manual for the state-trait anxiety inventory. Palo Alto (CA ) : Consulting Psychologists Pres ; 1983.
Dekanek EW, Thull DL, Massart M, Grubs RE, Rajkovic A, Mai PL. Knowledge and opinions regarding BRCA1 and BRCA2 genetic testing among primary care physicians. J Genet Couns 2020;29(1):122-30. doi: 10.1002/jgc4.1189.
Brouwers MC, Kho ME, Browman GP, Burgers JS, Cluzeau F, Feder G, et al. AGREE II: advancing guideline development, reporting and evaluation in health care. CMAJ 2010;182(18):E839-42. doi: 10.1503/cmaj.090449.
Lynn MR. Determination and quantification of content validity. Nurs Res 1986;35(6):382-5. PMID: 3640358.
Polit DF, Beck CT. Nursing Research: Generating and Assessing Evidence for Nursing Practice. 10th.ed. Philadelphia : Wolters Kluwer Health ; 2017.
Kuder GF, Richardson MW. The theory of the estimation of test reliability.. Psychometrika 1937;2(3):151-60. doi:10.1007/BF02288391.
Cohen J. Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences. 2nd. ed. New York : Routledge ; 1988.
Berliner JL, Cummings SA, Boldt Burnett B, Ricker CN. Risk assessment and genetic counseling for hereditary breast and ovarian cancer syndromes-Practice resource of the National Society of Genetic Counselors. J Genet Couns 2021;30(2):342-60. doi: 10.1002/jgc4.1374.
Dibble KE, Donorfio LKM, Britner PA, Bellizzi KM. Perceptions and care Recommendations from Previvors: Qualitative analysis of female BRCA1/2 mutation Carriers' experience with genetic testing and counseling. Gynecol Oncol Rep 2022;41:100989. doi: 10.1016/j.gore.2022.100989.
