ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับการติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับ ในประชากรตำบลโพธิไพศาล อำเภอกุสุมาลย์ จังหวัดสกลนคร

Rattaya Itthiphrom; Jessada Thutkawkorapin; Weerawat Patthaisong; Sriwipa  Chuangchaiya

Authors

Rattaya Itthiphrom Faculty of Public Health, Kasetsart University, Chalermphrakiat Sakon Nakhon Province Campus
Jessada Thutkawkorapin Department of Computer Engineering, Faculty of Engineering, Chulalongkorn University
Weerawat Patthaisong Kusuman District Public Health Office, Sakon Nakhon Province
Sriwipa Chuangchaiya Faculty of Public Health, Kasetsart University, Chalermphrakiat Sakon Nakhon Province Campus

Keywords:

opisthorchiasis, prevalence, risk factors

Abstract

This analytical cross-sectional study aimed to investigate the prevalence and associated factors of Opisthorchis viverrini (O. viverrini) infection in Phothiphaisan Sub-district, Kusuman District, Sakon Nakhon Province, Thailand. The study was conducted between May and August 2025. A total of 258 participants were selected using simple random sampling. Data were collected through stool specimen examination using the Kato-Katz thick smear technique and a structured questionnaire. The Binary logistic regression analysis was applied to analyze factors associated with O. viverrini infection at a significance level of .05.

The results showed that the overall prevalence of helminth infection was 14.7%, 6.2% infected with O. viverrini, and 1.2% co-infection with Taenia. All detected infections were classified as light. Attitude toward liver fluke disease was significantly associated with O. viverrini infection (cOR = 13.667, 95%CI = 2.254-82.864). The findings highlight the importance of utilizing local prevalence data for proactive screening, risk group identification, follow-up, and treatment. Furthermore, health promotion programs that focus on attitude modification and consider socio-cultural contexts are recommended to ensure sustainable disease prevention within the community.

Downloads

Download data is not yet available.

References

กุลวดี สุวรรณไตรย์ และ เนตรนภา พนมเขตร์. (2563). ความเสี่ยงต่อการติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับของชุมชนรอบหนองหาร จังหวัดสกลนคร. สกลนคร: มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร. https://ris.snru.ac.th/research/1408

กระทรวงสาธารณสุข. (2568). สรุปตรวจราชการและนิเทศงานกระทรวงสาธารณสุข เขตสุขภาพที่ 10 ประเด็น Area Based โรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี รอบที่ 2/2568. สืบค้นจาก https://inspection.moph.go.th/e-inspection/file_report_presentation/2025-08-15-02-13-27.pdf

กิตติศักดิ์ ประครองใจ, สุมัทนา กลางคาร และ สมศักดิ์ ศรีภักดี. (2564). การพัฒนารูปแบบการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับแบบมีส่วนร่วม ตำบลพรสำราญ อำเภอคูเมือง จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน, 7(4), 87-102. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/ajcph/article/view/250906

จันทิมา มาตชายเคน และ กรกวรรษ ดารุนิกร. (2566). ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการป้องกันควบคุมโรคพยาธิใบไม้ตับของประชาชน ตำบลสามผง อำเภอศรีสงคราม จังหวัดนครพนม. วารสารสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 10. จังหวัดอุบลราชธานี, 21(2), 9-21.

https://he02.tci-thaijo.org/index.php/odpc10ubon/article/view/262778

จิตรานนท์ โกสีย์รัตนาภิบาล และ กิตติยา ไกรยราช. (2568). การพัฒนารูปแบบการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ดับและมะเร็งท่อน้ำดีของประชาชนจังหวัดสกลนคร. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพและสาธารณสุขชุมชน, 8(1), 103-119. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jhscph/article/view/275653

ชัยวัฒน์ ศรีไทย, ศรีวิภา ช่วงไชยยะ, จักรกฤษณ์ พลราชม, นพชัย ขบวนแก้ว, สันติภาพ ตุ่ยไชย, ไพชยนต์ โสดามรรค, . . .

สุรศักดิ์ อูปแก้ว. (2566). ความชุกและปัจจัยเสี่ยงของการเกิดโรคพยาธิใบไม้ตับ ในตำบลนาขมิ้น อำเภอโพนสวรรค์ จังหวัดนครพนม ประเทศไทย. วารสารสถาบันบำราศนราดูร, 17(3), 171–181. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/bamrasjournal/article/view/246638

บุญเทียน อาสารินทร์. (2568). ความชุกพยาธิใบไม้ตับในปลาพื้นที่เขตสุขภาพที่ 8 ปี 2566. วารสารวิชาการสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 8 จังหวัดอุดรธานี, 3(1), 86-97. https://he03.tci-thaijo.org/index.php/JODPC8/article/view/3251

ศุภกร แสงขาวอาทิอร. (2568). การพัฒนารูปแบบการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับโดยภาคีเครือข่ายมีส่วนร่วม ตำบลหนองเชียงทูน อำเภอปรางค์กู่ จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารวิจัยและพัฒนาสุขภาพศรีสะเกษ, 4(1), 227–241. https://he03.tci-thaijo.org/index.php/SJRH/article/view/4153

สำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง. (2568). ระบบสถิติทางการทะเบียน. สืบค้นจาก https://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statMenu/newStat/home.php

องค์การบริหารส่วนตําบลโพธิไพศาล. (2566). แผนพัฒนาท้องถิ่น 4 ปี พ.ศ. 2566-2570. สืบค้นจาก https://www.potipisan.go.th/?p=9044

Banales, J. M., Cardinale, V., Carpino, G., Marzioni, M., Andersen, J. B., Invernizzi, P., et al. (2016). Expert consensus document: Cholangiocarcinoma: current knowledge and future perspectives consensus statement from the European Network for the Study of Cholangiocarcinoma (ENS-CCA). Nature reviews. Gastroenterology & hepatology, 13(5), 261–280. https://doi.org/10.1038/nrgastro.2016.51

Bloom, S. J. (1975). Taxonomy of education objective, hand book1: cognitive domain. New York: David Mckay.

Bouvard, V., Baan, R., Straif, K., Grosse, Y., Secretan, B., El Ghissassi, F., et al. (2009). A review of human carcinogens--Part B: biological agents. The Lancet. Oncology, 10(4), 321–322. https://doi.org/10.1016/s1470-2045(09)70096-8

Buathong, S., Charoensuk, L., & Suwannahitatorn, P. (2024). The Past and Present Situation of Opisthorchis viverrini Infection in Thailand. Vajira Medical Journal: Journal of Urban Medicine, 68(2), e267381. https://doi.org/10.62691/vmj.2024.267381

Busabong, W., Songserm, N., Woradet, S., & Sripa, B. (2025). Influence of knowledge, attitude and self-efficacy on Opisthorchis viverrini and cholangiocarcinoma prevention: A One Health approach in high-risk areas of Thailand. Tropical medicine & international health : TM & IH, 30(2), 99–107. https://doi.org/10.1111/tmi.14073

Crellen, T., Sithithaworn, P., Pitaksakulrat, O., Khuntikeo, N., Medley, G. F., & Hollingsworth, T. D. (2021). Towards Evidence-based Control of Opisthorchis viverrini. Trends in parasitology, 37(5), 370–380. https://doi.org/10.1016/j.pt.2020.12.007

Daniel, W. W., & Cross, C. L. (1999). Determination of Sample Size for Estimating Proportions. Biostatistics: A Foundation for Analysis in the Health Sciences, 10th ed, 189-191. New Jersey: John Wiley & Sons, Inc. https://faculty.ksu.edu.sa/sites/default/files/145_stat_-_textbook.pdf

International Agency for Research on Cancer (IARC). (1994). Infection with liver flukes (Opisthorchis viverrini, Opisthorchis felineus and Clonorchis sinensis). IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans, 61, 121–175. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK487782/

Kaensa, W., Charoensuk, L., Nakmai, C., Pinlaor, S., Suwannatrai, A. T., Laothong, U., & Prakobwong, S. (2025). Distribution of Opisthorchis viverrini metacercariae and cyprinoid fish abundance in Nong Han Wetland, Thailand. Parasite epidemiology and control, 30, e00447. https://doi.org/10.1016/j.parepi.2025.e00447

O'Connor, S. Y., Mationg, M. L., Kelly, M. J., Lowe, C., Williams, G. M., Clements, A. C. A., Sripa, B., Sayasone, S., Khieu, V., Wangdi, K., Stewart, D. E., Tangkawattana, S., Suwannatrai, A. T., Savathdy, V., Khieu, V., Gannon, S. N., Odermatt, P., Gordon, C. A., Wannachart, S., McManus, D. P., … Gray, D. J. (2025). Risk factors and control of Opisthorchis viverrini in the Lower Mekong Basin: A systematic review. PLoS neglected tropical diseases, 19(12), e0013790. https://doi.org/10.1371/journal.pntd.0013790

Perakanya, P., Ungcharoen, R., Worrabannakorn, S., Ongarj, P., Artchayasawat, A., Boonmars, T., & Boueroy, P. (2022). Prevalence and Risk Factors of Opisthorchis viverrini Infection in Sakon Nakhon Province, Thailand. Tropical medicine and infectious disease, 7(10), 313. https://doi.org/10.3390/tropicalmed7100313

Sadun, E. H. (1955). Studies on Opisthorchis viverrini in Thailand. American journal of hygiene, 62(2), 81–115. https://doi.org/10.1093/oxfordjournals.aje.a119772

Saengsawang, P., & Buakate, P. (2024). Re- Infection Rate of Opisthorchis Viverrini Five Years After Treatment with Praziquantel in High-Risk Area: A Community-Based Study. Asian Pacific journal of cancer prevention: APJCP, 25(8), 2679–2684. https://doi.org/10.31557/APJCP.2024.25.8.2679

Sota, P., Andityas, M., Kotepui, M., & Sripa, B. (2024). Prevalence estimates of Opisthorchis viverrini and Clonorchis sinensis infection in the Greater Mekong subregion: a systematic review and meta-analysis. Infectious diseases of poverty, 13(1), 33. https://doi.org/10.1186/s40249-024-01201-8

Sripa, B., & Pairojkul, C. (2008). Cholangiocarcinoma: lessons from Thailand. Current opinion in gastroenterology, 24(3), 349–356. https://doi.org/10.1097/MOG.0b013e3282fbf9b3

Sripa, B., Suwannatrai, A. T., Sayasone, S., Do, D. T., Khieu, V., & Yang, Y. (2021). Current status of human liver fluke infections in the Greater Mekong Subregion. Acta tropica, 224, 106133. https://doi.org/10.1016/j.actatropica.2021.106133

Thinkhamrop, K., Suwannatrai, K., Kelly, M., & Suwannatrai, A. T. (2024). Spatial analysis of cholangiocarcinoma in relation to diabetes mellitus and Opisthorchis viverrini infection in Northeast Thailand. Scientific reports, 14(1), 10510. https://doi.org/10.1038/s41598-024-61282-1

Wiraphongthongchai, W., Sithithaworn, P., Thinkhamrop, K., Suwannatrai, K., Kopolrat, K. Y., Worasith, C., & Suwannatrai, A. T. (2024). Epidemiology of Strongyloides stercoralis and Opisthorchis viverrini infections in northern and northeastern Thailand: Insights from urine-ELISA surveys. Parasitology research, 123(12), 417. https://doi.org/10.1007/s00436-024-08427-3

World Health Organization. (2019). Bench aids for the diagnosis of intestinal parasites, 2nd ed, Geneva: World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/9789241515344

World Health Organization. (2025). Control of Neglected Tropical Diseases: Opisthorchiasis. Retrieved from https://www.who.int/teams/control-of-neglected-tropical-diseases/foodborne-trematode-infections/recommendations-for-community-diagnosis