ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับการติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับ ในประชากรตำบลโพธิไพศาล อำเภอกุสุมาลย์ จังหวัดสกลนคร

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวาง (Analytical cross-sectional study) มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับชนิด Opisthorchis viverrini (O. viverrini) ในประชาชนตำบลโพธิไพศาล อำเภอกุสุมาลย์ จังหวัดสกลนคร ซึ่งดำเนินการศึกษาระหว่างเดือนพฤษภาคม ถึงเดือนสิงหาคม 2568 กลุ่มตัวอย่างเป็นประชาชนที่อาศัยอยู่ในตำบลโพธิไพศาล อำเภอกุสุมาลย์ จังหวัดสกลนคร จำนวนทั้งสิ้น 258 คน คัดเลือกโดยวิธีการสุ่มอย่างง่าย (Simple Random Sampling) เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการตรวจอุจจาระด้วยวิธี Kato–Katz thick smear technique และแบบสอบถาม วิเคราะห์ความสัมพันธ์ด้วยการวิเคราะห์การถดถอยโลจิสติก (Binary Logistic Regression Analysis) ที่ระดับนัยสำคัญทางสถิติ .05

               ผลการศึกษาพบว่า ความชุกของการติดเชื้อพยาธิทั้งหมด ร้อยละ 14.7 โดยเป็นการติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับชนิด O. viverrini ร้อยละ 6.2 และพบการติดเชื้อร่วมกับพยาธิตัวตืด ร้อยละ 1.2 ความรุนแรงของการติดเชื้อทั้งหมดอยู่ในระดับไม่รุนแรง ทั้งนี้ ทัศนคติเกี่ยวกับโรคพยาธิใบไม้ตับ เป็นปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับชนิด O. viverrini อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (cOR = 13.667, 95%CI = 2.254-82.864) ผลการศึกษาชี้ให้เห็นความสำคัญของการนำข้อมูลไปใช้ในการวางแผนคัดกรองเชิงรุก การกำหนดกลุ่มเสี่ยง และการติดตามรักษาผู้ติดเชื้ออย่างต่อเนื่อง ตลอดจนการพัฒนาโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพที่มุ่งปรับเปลี่ยนทัศนคติ โดยคำนึงถึงบริบททางสังคมและวัฒนธรรม เพื่อความยั่งยืนของการป้องกันโรคในชุมชน