การรักษาฟันที่เกิดอุบัติเหตุหลุดออกจากเบ้าฟันที่มีภาวะการละลายของผิวรากฟัน : กรณีศึกษาผู้ป่วย 1 ราย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
หลักการและเหตุผล: อุบัติเหตุฟันหลุดออกจากเบ้าฟันในฟันแท้เกิดได้ร้อยละ 0.5-3 ของจำนวนผู้ป่วยที่เกิดอุบัติเหตุใบหน้าและช่องปากทั้งหมด ส่วนใหญ่เกิดที่ฟันตัดหน้าในเด็กอายุ 8-12 ปี โดยเกิดในเด็กชายมากกว่าเด็กหญิงถึง 2.5 เท่า สิ่งสำคัญในการรักษาฟันที่หลุดออกจากเบ้าฟันนั้นคือการรักษาสภาวะปริทันต์บริเวณรากฟัน ให้เซลล์รอบรากฟันยังมีชีวิตอยู่ เพราะเป็นปัจจัยที่อาจส่งผลให้เกิดการละลายของรากฟัน (root resorption) หรือเกิดภาวะฟันยึดติดกับกระดูก (ankylosis) ในเวลาต่อมา ซึ่งอาจทำให้การรักษายุ่งยากมากขึ้น
วัตถุประสงค์: เพื่อนำเสนอวิธีการในการรักษาฟันแท้ที่หลุดออกจากเบ้าฟัน กรณีฟันปลายรากปิดอยู่ในสภาวะแห้งเกิน 60 นาที โดยเน้นขั้นตอนการใส่ฟันกลับเข้าที่ การรักษาคลองรากฟันและการติดตามผลทางคลินิกหลังอุดคลองรากฟันเป็นเวลา 3 เดือน
วิธีการศึกษา: เป็นการศึกษารายกรณี โดยการทบทวนเวชระเบียนผู้ป่วย ซึ่งเก็บข้อมูลอาการ อาการแสดง ผลการตรวจทางรังสีวิทยา การรักษาและการติดตามผล ในผู้ป่วยที่เกิดอุบัติเหตุฟันแท้ที่หลุดออกจากเบ้าฟัน
ผลการศึกษา: ผู้ป่วยเกิดภาวะการละลายที่ผิวรากฟัน (external root resorption) ในเดือนที่ 2 และมีการหยุดการละลายของรากฟันในเดือนที่ 6 หลังอุดคลองรากฟันได้มีการติดตามผลการรักษาต่อเนื่องจนถึง 3 เดือน ผู้ป่วยไม่มีอาการบ่งชี้ถึงการติดเชื้อ ไม่มีอาการปวด ฟันไม่โยก ฟันไม่เปลี่ยนสี ระดับของฟันยังอยู่ในระนาบบดเคี้ยวเมื่อเทียบกับฟันข้างเคียง จากภาพถ่ายรังสี พบรากฟันมีการละลายและมีกระดูกมาแทนที่ แต่ยังพบลามินาดูรา (lamina dura) รอบปลายรากฟัน
สรุป: ฟันที่เกิดอุบัติเหตุหลุดออกจากเบ้าฟันควรได้รับการใส่ฟันกลับเข้าที่ให้เร็วที่สุด การจัดการที่ถูกต้องและทันท่วงทีมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการพยากรณ์โรคที่ดี การนัดติดตามอาการผู้ป่วยเป็นระยะ เพื่อให้สามารถตรวจพบภาวะแทรกซ้อนที่เกิดขึ้น วางแผนการรักษาที่เหมาะสมกับการเจริญเติบโตของกระดูกขากรรไกรผู้ป่วย และคำนึงถึงการใช้งาน (function) และความสวยงาม (esthetics)
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Andreasen JO, Andreasen FM. Avulsions. In: Andreasen JO, Andreasen FM, Andersson L, editors. Textbook and color atlas of traumatic injuries to the teeth. 4th. ed. Oxford, UK : Wiley-Blackwell ; 2007 : 444-88.
Tzigkounakis V, Merglová V, Hecová H, Netolický J. Retrospective clinical study of 90 avulsed permanent teeth in 58 children. Dent Traumatol 2008;24(6):598-602. doi: 10.1111/j.1600-9657.2008.00674.x.
Andreasen JO, Borum MK, Jacobsen HL, Andreasen FM. Replantation of 400 avulsed permanent incisors. 4. Factors related to periodontal ligament healing. Endod Dent Traumatol 1995;11(2):76-89. doi: 10.1111/j.1600-9657.1995.tb00464.x.
Fouad AF, Abbott PV, Tsilingaridis G, Cohenca N, Lauridsen E, Bourguignon C, et al. International Association of Dental Traumatology guidelines for the management of traumatic dental injuries: 2. Avulsion of permanent teeth. Dent Traumatol 2020;36(4):331-42. doi: 10.1111/edt.12573.
Andreasen JO, Paulsen HU, Yu Z, Bayer T, Schwartz O. A long-term study of 370 autotransplanted premolars. Part II. Tooth survival and pulp healing subsequent to transplantation. Eur J Orthod 1990;12(1):14-24. doi: 10.1093/ejo/12.1.14.
MOORREES CF, FANNING EA, HUNT EE Jr. AGE VARIATION OF FORMATION STAGES FOR TEN PERMANENT TEETH. J Dent Res 1963;42:1490-502. doi: 10.1177/00220345630420062701.
Tsukiboshi M. Autotransplantation of teeth: requirements for predictable success. Dent Traumatol 2002;18(4):157-80. doi: 10.1034/j.1600-9657.2002.00118.x.
คณาจารย์ คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. คู่มือการใช้ยาทางทันตกรรมอย่างสมเหตุสมผล. กรุงเทพฯ : คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ; 2567 : 87-90.
ไกรสีห์ อัมพรายน์, สิริรัศม์ ปิ่นสุวรรณ, พรลดา กรอบทอง, เบญจวรรณ ลัคนเวทย์, กฤษณา ไกรสินธุ์. แนวทางในการพัฒนายาฉีด Lidocaine Adrenaline. Th J Pharm Sci 1989;14(1):56-78.
American Academy of Pediatric Dentistry. Use of local anesthesia for pediatric dental patients. The Reference Manual of Pediatric Dentistry. Chicago, IL: American Academy of Pediatric Dentistry ; 2025 : 407-14.
Söder PO, Otteskog P, Andreasen JO, Modéer T. Effect of drying on viability of periodontal membrane. Scand J Dent Res 1977;85(3):164-8. doi: 10.1111/j.1600-0722.1977.tb00549.x.
Poi WR, Sonoda CK, Martins CM, Melo ME, Pellizzer EP, de Mendonça MR, et al. Storage media for avulsed teeth: a literature review. Braz Dent J 2013;24(5):437-45. doi: 10.1590/0103-6440201302297.
American Association of Endodontists. The recommended guidelines of the American Association of Endodontists the treatment of traumatic dental injuries. 2013. [Internet]. [Cited February 4, 2023]. Available FROM:URL: HTTPS://WWW.AAE.ORG/SPECIALTY/WP-CONTENT/UPLOADS/SITES/2/2019/02/19_TRAUMAGUIDELINES.PDF.
Lengheden A, Jansson L. pH effects on experimental wound healing of human fibroblasts in vitro. Eur J Oral Sci 1995;103(3):148-55. doi: 10.1111/j.1600-0722.1995.tb00016.x.
Krastl G, Weiger R, Filippi A, Van Waes H, Ebeleseder K, Ree M, et al. European Society of Endodontology position statement: endodontic management of traumatized permanent teeth. Int Endod J 2021;54(9):1473-81. doi: 10.1111/iej.13543.
Trope M, Moshonov J, Nissan R, Buxt P, Yesilsoy C. Short vs. long-term calcium hydroxide treatment of established inflammatory root resorption in replanted dog teeth. Endod Dent Traumatol 1995;11(3):124-8. doi: 10.1111/j.1600-9657.1995.tb00473.x.
สุพินดา สาทรกิจ. การจัดการฟันหลุดจากเบ้าในวัยรุ่น: รายงานผู้ป่วย. วารสารกรมการแพทย์ 2561;43(3):143-8.
Di Giorgio G, Salucci A, Sfasciotti GL, Iaculli F, Bossù M. External Root Resorption Management of an Avulsed and Reimplanted Central Incisor: A Case Report. Dent J (Basel) 2021;9(6):72. doi: 10.3390/dj9060072.
Andersson L, Bodin I, Sörensen S. Progression of root resorption following replantation of human teeth after extended extraoral storage. Endod Dent Traumatol 1989;5(1):38-47. doi: 10.1111/j.1600-9657.1989.tb00335.x.
Stanford N. Treatment of ankylosed permanent teeth. Evid Based Den. 2010;11(2):44. doi: 10.1038/sj.ebd.6400718.
Malmgren B. Decoronation: how, why, and when? J Calif Dent Assoc 2000;28(11):846-54. PMID: 11811233
