การใช้สารบ่งชี้ค่ามะเร็งรังไข่ในเลือดเพื่อแยกกลุ่มเนื้องอกรังไข่แบบเยื่อเมือกชนิดต่างๆ

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อประเมินประสิทธิภาพในการจำแนกระหว่างเนื้องอกรังไข่แบบเยื่อเมือกที่เป็นชนิดไม่ร้ายแรง ชนิดก้ำกึ่ง และชนิดร้ายแรง ของสารบ่งชี้ค่ามะเร็งในเลือด ได้แก่ carcinoembryonic antigen (CEA) cancer antigen 125 (CA-125) และ cancer antigen 19-9 (CA 19-9)
วิธีการศึกษา: การศึกษานี้เป็นการศึกษาแบบย้อนหลัง โดยวิเคราะห์ข้อมูลทางคลินิกและพยาธิวิทยาจากผู้ป่วยจำนวน 294 ราย ที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นเนื้องอกรังไข่แบบเยื่อเมือก และเข้ารับการผ่าตัดที่โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา ระหว่างเดือนมกราคม พ.ศ. 2558 ถึง ธันวาคม พ.ศ. 2564 โดยมีการตรวจสารบ่งชี้ค่ามะเร็งในเลือดก่อนการผ่าตัด ได้แก่ CA 19-9 CA-125 และ CEA จากนั้นได้วิเคราะห์ ประสิทธิภาพในการวินิจฉัยประเมินโดยใช้ค่า sensitivity specificity positive predictive value (PPV) negative predictive value (NPV) และ receiver operating characteristic (ROC) curve analysis.
ผลการศึกษา: ในกลุ่มผู้ป่วยทั้งหมด พบว่า 164 ราย (ร้อยละ 55.8) มีเนื้องอกชนิดไม่ร้ายแรง, 74 ราย (ร้อยละ 25.1) มีเนื้องอกชนิดก้ำกึ่ง และชนิดร้ายแรง 56 ราย (ร้อยละ 19.1) ค่า CEA มีความสัมพันธ์กับพยาธิสภาพชนิดก้ำกึ่งหรือร้ายแรงมากที่สุด (risk ratio = 2.3, 95% CI: 1.8–3.0) และมีความแม่นยำในการวินิจฉัยสูงที่สุด (AUC = 0.738) ในขณะที่ CA 19-9 และ CA-125 มีค่า AUC ต่ำกว่า (0.679 และ 0.682 ตามลำดับ) เมื่อพิจารณาแต่ละตัวแยกกัน พบว่าสารบ่งชี้ทั้งสามตัวมีค่า sensitivity และ specificity ไม่มาก อย่างไรก็ตาม การใช้ CEA ร่วมกับ CA 19-9 ทำให้ค่า specificity สูงถึงร้อยละ 97.2 และค่า PPV ร้อยละ 94.3 ในการวินิจฉัยเนื้องอกชนิดก้ำกึ่งหรือร้ายแรง นอกจากนี้เมื่อสารบ่งชี้ทั้งสามตัวอยู่ในระดับปกติ sensitivity ในการตัดความเป็นไปได้ของมะเร็งอยู่ที่ร้อยละ 81.9 และ NPV อยู่ที่ร้อยละ 70
สรุป: CEA CA 19-9 และ CA-125 เป็นสารบ่งชี้ค่ามะเร็งในเลือดที่มีประโยชน์ในการแยกประเภทของเนื้องอกรังไข่แบบเยื่อเมือก แม้ว่าการใช้แต่ละตัวแยกกันจะมีข้อจำกัดในด้านความแม่นยำ แต่การใช้ร่วมกันแบบพหุปัจจัยสามารถเพิ่มความถูกต้องในการวินิจฉัยอย่างมีนัยสำคัญ และช่วยในการตัดสินใจก่อนผ่าตัดได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น