การศึกษาความสัมพันธ์และอำนาจทำนายระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับพฤติกรรมสุขภาพ ตามหลัก 3อ. ของนักศึกษาพยาบาล วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
หลักการและเหตุผล: นักศึกษาพยาบาล เป็นกลุ่มสำคัญที่มีบทบาทเป็นต้นแบบด้านสุขภาพแก่ประชาชน บริบทของสถาบันการศึกษาอาจมีความแตกต่างกัน ดังนั้น การศึกษาครั้งนี้จึงมีความสำคัญเพื่อใช้เป็นข้อมูลในการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพที่เหมาะสมต่อไป
วัตถุประสงค์: 1) เพื่อศึกษาระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพ 2) เพื่อศึกษาระดับพฤติกรรมสุขภาพ 3) เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับพฤติกรรมสุขภาพ 4) เพื่อศึกษาอำนาจทำนายระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับพฤติกรรมสุขภาพตามหลัก 3อ.
วิธีการศึกษา: การวิจัยเชิงพรรณนาแบบหาความสัมพันธ์เชิงทำนาย กลุ่มตัวอย่างคือ นักศึกษาพยาบาล วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์ จำนวน 110 คน คัดเลือกโดยการสุ่มแบบแบ่งชั้น เครื่องมือวิจัยเป็นแบบสอบถามความรอบรู้ด้านสุขภาพ และพฤติกรรมสุขภาพตามหลัก 3อ. ประยุกต์ใช้เครื่องมือของกองสุขศึกษา กระทรวงสาธารณสุข มีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.863 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สถิติสหสัมพันธ์เพียร์สัน และสถิติถดถอยพหุคูณ ดำเนินการเก็บข้อมูลระหว่างวันที่ 1 กันยายน พ.ศ. 2567 ถึง 30 กันนายน พ.ศ. 2567
ผลการศึกษา: 1) กลุ่มตัวอย่างมีความรอบรู้ด้านสุขภาพตามหลัก 3อ. อยู่ในระดับดี เมื่อพิจารณารายองค์ประกอบ พบว่า มีความรู้ความเข้าใจทางสุขภาพตามหลัก 3อ. อยู่ในระดับพอใช้ ทักษะการสื่อสารสุขภาพอยู่ในระดับดี ทักษะการเข้าถึงข้อมูลและบริการสุขภาพ ทักษะการจัดการตนเอง ทักษะการรู้เท่าทันสื่อและสารสนเทศ และทักษะการตัดสินใจเลือกปฏิบัติในสิ่งที่ถูกต้องตามหลัก 3อ. อยู่ในระดับดีมาก 2) พฤติกรรมสุขภาพตามหลัก 3อ. อยู่ในระดับดี 3) ทักษะการเข้าถึงข้อมูลและบริการสุขภาพ และทักษะการจัดการตนเองมีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมสุขภาพตามหลัก 3อ. ในระดับปานกลาง (r = 0.488, r = 0.549; p < 0.001) ทักษะการรู้เท่าทันสื่อและสารสนเทศและทักษะการสื่อสารสุขภาพมีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมสุขภาพตามหลัก 3อ. ในระดับต่ำ (r = 0.324, r = 0.280; p < 0.001) 4) ทักษะการเข้าถึงข้อมูลและบริการสุขภาพ และทักษะการจัดการตนเองร่วมกันทำนายพฤติกรรมสุขภาพตามหลัก 3อ. ได้ร้อยละ 37.9 (R2 = 0.379, R2 Adjusted = 0.342, F = 10.370, p < 0.001)
สรุป: ความรอบรู้ด้านสุขภาพ โดยเฉพาะทักษะการเข้าถึงข้อมูลและบริการสุขภาพร่วมกับทักษะการจัดการตนเอง เป็นปัจจัยสำคัญต่อพฤติกรรมสุขภาพตามหลัก 3อ. ของนักศึกษาพยาบาล ดังนั้นการพัฒนาทักษะดังกล่าวจึงเป็นแนวทางสำคัญในการส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพที่เหมาะสม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization {WHO]. Noncommunicable diseases. [cited 2025, September 25]. Available from : https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/noncommunicable-diseases
เริงฤดี ปธานวนิช (บรรณาธิการ). (2568). รายงานการสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกายครั้งที่ 7 (พ.ศ. 2567-2568). กรุงเทพมหานคร : คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดีมหาวิทยาลัยมหิดล : 2568.
United Nations Children’s Fund. Non-communicable diseases: Behaviours that lead to disease often emerge during childhood and adolescence. [Internet]. [cited 2025 Sep 25]. Available from:URL: https://www.unicef.org/health/non-communicable-diseases
กองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข. การส่งเสริมการพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพ: แนวทางการดําเนินงานสุขศึกษาและพฤติกรรม ปีงบประมาณ 2561. นนทบุรี: โรงพิมพ์กองสุขศึกษากระทรวงสาธารณสุข : 2561.
Kinoshita S, Hirooka N, Kusano T, Saito K, Aoyagi R. Does health literacy influence health- related lifestyle behaviors among specialists of health management? A cross-sectional study. BMC Prim Care 2024; 25(1):1-9. doi: 10.1186/s12875-024-02263-1.
วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์. รายงานสรุปการสำรวจพฤติกรรมสุขภาพ : 2567. สุรินทร์ : วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์ ; 2567.
ลัดดา พลพุทธา, และอรทัย พงษ์แก้ว. ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพ 3อ.2ส. ของนักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด. วารสารสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น 2564;6(2):1–16.
ชื่นจิตร จันทรสว่าง, และสุนทรี เจียรวิทยกิจ. ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพ ความรอบรู้ด้านเทคโนโลยีดิจิทัล และพฤติกรรมสุขภาพของนักศึกษาพยาบาลปริญญาตรี. วารสารวิจัยและนวัตกรรมทางการพยาบาล 2566;29(2): 251–264.
Nutbeam, D. The evolving concept of health literacy. Social Science & Medicine 2008; 67(12):2072–2078.
กองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข. การเสริมสร้างและการประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพ (ฉบับปรับปรุง 2561). กระทรวงสาธารณสุข : 2561.
Bloom, B. S. Handbook on formative and summative evaluation of student learning. McGraw-Hill : 1971
วชิระ สุริยวงศ์, วันเพ็ญ ทองคำ, นพมาศ ศรีเพชร วรรณดี, กมลชนก กาวิล. ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพ. พิมพ์ครั้งที่1. กรุงเทพฯ : สามเจริญพาณิชย์(กรุงเทพ); 2561.
วัชราพร เชยสุวรรณ. ความรอบรู้ด้านสุขภาพ : แนวคิดและการประยุกต์สู่การปฏิบัติการพยาบาล. วารสารแพทย์นาวี 2560;44(3):183-97.
Liu L, Fu M, Wu J, Wang H, Zhao J, Chen P, et al. Digital health literacy among undergraduate nursing students in China: associations with health lifestyles and psychological resilience. BMC Med Educ 2024;24(1):1139. doi: 10.1186/s12909-024-06075-w.
สุชีราภรณ์ ธุวานนท์, ธนิดา สถิตอุตสาคร. พฤติกรรมการสร้างเสริมสุขภาพของนักศึกษาพยาบาลศาสตร์ หลักสูตรพยาบาลศาสตรบัณฑิต มหาวิทยาลัยเฉลิมกาญจนา ศรีสะเกษ. วารสารวิชาการเฉลิมกาญจนา 2560;4(2):92-6.
Nutbeam D. Health literacy as a public health goal: a challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health Promot Int 2000;15(3):259-67. https://doi.org/10.1093/heapro/15.3.259
สนธยา ไสยสาลี, ธนูย์สิญจน์ สุขเสริม, บุษกร สุวรรณรงค์, สุรศักดิ์ ธรรมรักษ์เจริญ, พรรณราย สุขมณ. ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพ 3อ.2ส. ของนักศึกษาสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์. วารสารวิชาการ สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่9 จังหวัดนครราชสีมา 2568;31(2):32-43.
ยุพเรศ พญาพรหม, พรพรรณ มนสัจจกุล, และศรินญาภรณ์ จันทร์ดีแก้วสกุล. อำนาจการทำนายของความรอบรู้ด้านสุขภาพที่มีต่อพฤติกรรมป้องกันโรคโควิด 19 ของนักศึกษาพยาบาล. วารสารพยาบาลศาสตร์ 2567;42(4):27–40.