สมรรถนะการจัดการสุขภาพชุมชนของพยาบาลวิชาชีพที่ปฏิบัติงาน ในหน่วยบริการปฐมภูมิ จังหวัดมหาสารคาม

ผู้แต่ง

  • สัมฤทธิ์ ขวัญโพน คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
  • กำทร ดานา วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • ดิษฐพล ใจซื่อ วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • ศุภกฤต สุริโย วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก

คำสำคัญ:

การจัดการสุขภาพชุมชน, ปฐมภูมิ, พยาบาลวิชาชีพ, สมรรถนะ

บทคัดย่อ

สมรรถนะการจัดการสุขภาพชุมชนของพยาบาลวิชาชีพที่ปฏิบัติงานในหน่วยบริการปฐมภูมิเป็นปัจจัยสำคัญต่อคุณภาพระบบสุขภาพชุมชน โดยเฉพาะในบริบทที่มีความท้าทายด้านโครงสร้างประชากรและโรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่เพิ่มขึ้น การวิจัยเชิงพรรณนาแบบวิเคราะห์นี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาระดับสมรรถนะการจัดการสุขภาพชุมชนและวิเคราะห์ปัจจัยทำนายสมรรถนะของพยาบาลวิชาชีพที่ปฏิบัติงานในหน่วยบริการปฐมภูมิ จังหวัดมหาสารคาม กลุ่มตัวอย่างจำนวน 205 คน ได้จากการสุ่มแบบแบ่งชั้นภูมิตามสัดส่วนจากพยาบาลวิชาชีพในหน่วยบริการปฐมภูมิในจังหวัดมหาสารคาม เครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูลประกอบด้วย แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป (CVI=.90) และแบบประเมินสมรรถนะการจัดการสุขภาพชุมชน (CVI=.90, Cronbach's alpha =.98) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา Pearson's correlation coefficient และถดถอยพหุคูณแบบลำดับขั้น ผลการวิจัย พบว่าสมรรถนะโดยรวมอยู่ในระดับสูง ร้อยละ 49.75 และระดับปานกลาง ร้อยละ47.32 ตัวแปรที่ร่วมกันทำนายสมรรถนะ ได้แก่ อายุ เพศชาย จำนวนพยาบาลในหน่วยบริการ การได้รับการสนับสนุนจากองค์กร ภาระงานเฉลี่ยต่อวัน ระยะเวลาการปฏิบัติงานในหน่วย การมีประสบการณ์เป็นหัวหน้าโครงการ และการเข้ารับอบรมหลักสูตรเฉพาะทาง ซึ่งสามารถร่วมกันทำนายได้ร้อยละ 43.50 (R²=.435, p<.001) ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่า ควรพัฒนาระบบอบรมหลักสูตรการพยาบาลเฉพาะทางอย่างต่อเนื่อง เปิดโอกาสให้พยาบาลได้บริหารโครงการจัดการสุขภาพชุมชน และเสริมสร้างการสนับสนุนเชิงองค์กรเพื่อยกระดับสมรรถนะการจัดการสุขภาพชุมชนอย่างต่อเนื่อง

เอกสารอ้างอิง

Ministry of Public Health. Primary Health Care System Act B.E. 2562. Bangkok: Cooperative Agriculture Printing House of Thailand; 2019. (in Thai).

Mrayyan MT, Abunab HY, Abu Khait A, Rababa MJ, Al-Rawashdeh S, Algunmeeyn A, et al. Competency in nursing practice: a concept analysis. BMJ Open. 2023;13(6):e067352.

Nursing Council of Thailand. Competencies of professional nurses working in the community. Bangkok: Siriyod Printing; 2025. (in Thai).

Lukewich J, Mathews M, Poitras ME, Tranmer J, Martin-Misener R, Bryant-Lukosius D, et al. Primary care nursing competencies in Canadian undergraduate nursing programs: A national cross-sectional survey. Nurse Educ Pract. 2023;71:103738. doi: 10.1016/j.nepr.2023.103738.

Azimirad M, Paloniitty R, Papathanasiou IV, Aleo G, Catania G, Pozzi F, et al. Examining family and community nurses' core competencies in continuing education programs offered in primary health care settings: an integrative literature review. Nurse Educ Pract. 2023;67:103561. doi: 10.1016/j.nepr. 2023.103561.

World Health Organization. Competencies for nurses working in primary health care. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe; 2020.

Nontapet O, Isaramalai SA, Petpichatchain W, Brooks CW. Conceptual structure of primary care competency for Thai primary care unit (PCU) nurses. Pac Rim Int J Nurs Res. 2008;12(3):195-206.

Lee JY, Min YH, Yim J, Park KH, Yune SJ. Core shared competencies between physicians and nurses in primary care: a Delphi study in Korea. Korean J Med Educ. 2025;37(4):503-509. doi: 10.3946/kjme.2025.359.

LeSeure P, Chawaphanth S, Jantaramano S, Thana K. Knowledge and competency of nurses in the Northern region of Thailand for the ASEAN economic community. Journal of Research in Nursing-Midwifery and Health Sciences. 2017;37(1):117-130.

Coombe L, Severinsen C, Robinson P. Practical competencies for public health education: a global analysis. Int J Public Health. 2020;65(7):1159-67. doi: 10.1007/s00038-020-01459-3.

Halcomb E, Stephens M, Bryce J, Foley E, Ashley C. Nursing competency standards in primary health care: an integrative review. J Clin Nurs. 2016;25(9-10):1193-205. doi: 10.1111/jocn.13224.

Kurnawan E, Yuliaty F. Systematic literature review: Nurses' work hours and workload impact on patient safety incidents. J Indones Soc Sci. 2024;5(10):2574-86. doi:10.59141/jiss.v5i10.1461.

Honein-AbouHaidar G, Hoteit R, Chehayeb S, Dumit N, Avedissian T, Abdallah B, et al. Community health assessment of needs and continuous empowerment (CHANCE): a quantitative cross-sectional survey targeting primary health care nurses in Lebanon. BMC Nurs. 2024;23(1):927. doi: 10.1186/s12912-024-02627-z.

Amir H, Sri Hariyati T, Novieastari E, Pakasi TA. Continuing professional development (CPD) impact for clinical and nursing practice: A systematic literature review. Asia Pac J Health Manag. 2024;19(2):197-205. doi:10.3316/informit.T2024121300002301828309961.

Soto-Schulz K, Herrera-Echenique R, Brito-Díaz R, Pérez-Romero N. Competencies required for the performance of primary health care managers: a systematic review. Cad Saude Publica. 2025;41:e00092624. doi: 10.1590/0102-311XEN092624.

Alanazi TA, Alanazi HA, Alanazi AA, Alharbi NN, Alsumairi MA, Aldossari WH, et al. Importance and efficacy of health promotion by primary care nurses. International Journal of Community Medicine and Public Health. 2023;10(1):331-335. doi:10.18203/2394-6040.ijcmph20223269.

Miranda Neto MV, Stacciarini JMR, Pereira EG, Terra MF, Cunha LMR, Ribeiro LB, et al. Competencies in research and evidence-based practice among primary health care nurses: challenges for advanced practice. Acta Paul Enferm. 2025;38:e-SPE24i. doi:10.37689/acta-ape/2025SPE24i.

Bagnasco A, Catania G, Zanini M, Pozzi F, Aleo G, Watson R, et al. Core competencies for family and community nurses: A European e-Delphi study. Nurse Educ Pract. 2022;60:103296. doi: 10.1016/j.nepr.2022.103296.

Romem A, Rozani V. Gender-related differences in the scope of nursing practice: evidence from a cross-sectional study in geriatric healthcare settings. BMC Nurs. 2024;23(1):852. doi: 10.1186/s12912-024-02516-5.

Ge J, Zhang Y, Fan E, Yang X, Chu L, Zhou X, et al. Community nurses are important providers of continuity of care for patients with chronic diseases: a qualitative study. INQUIRY. 2023;60:00469580231160888. doi: 10.1177/00469580231160888.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-08-29

รูปแบบการอ้างอิง

1.
ขวัญโพน ส, ดานา ก, ใจซื่อ ด, สุริโย ศ. สมรรถนะการจัดการสุขภาพชุมชนของพยาบาลวิชาชีพที่ปฏิบัติงาน ในหน่วยบริการปฐมภูมิ จังหวัดมหาสารคาม . NJPH (วารสาร พ.ส.) [อินเทอร์เน็ต]. 29 สิงหาคม 2026 [อ้างถึง 17 กันยายน 2026];36(2):47-62. available at: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/tnaph/article/view/281393

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย