รูปแบบความเชื่อด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการป้องกันการพลัดตกหกล้มของผู้สูงอายุ: การทบทวนอย่างเป็นระบบ

Nipa Leesukon; ่Jitprapa Rungruang; Kitipong Sonlom; Pannee Bunchornhattakit

Authors

Nipa Leesukon Faculty of Nursing and Health Sciences, Donburi Rajabhat University
Jitprapa Rungruang Faculty of Nursing and Health Sciences, Donburi Rajabhat University
Kitipong Sonlom Faculty of Public Health, Khon Kaen University
Pannee Bunchornhattakit Faculty of Public Health, Valaya Along Korn Rajabhat University under the Royal Patronage

Keywords:

Health Belief Model, Fall prevention behaviors, Older adults

Abstract

This systematic review aimed to examine the role of the Health Belief Model (HBM) in fall-prevention behaviors among older adults using articles from ScienceDirect, CINAHL, PubMed, Google Scholar, Scopus, and ThaiJO, published from 2021-2025, using PICO-based keywords: HBM, fall prevention behaviors, and older adults. Research quality was assessed using Heller’s appraisal tool.

Results showed that 10 studies met the inclusion criteria, most of which were quasi-experimental studies involving older adults in communities, hospitals, and elderly clubs in Thailand and other countries such as South Korea, China, Brazil, and Vietnam. The studies evaluated the effectiveness of HBM-based programs on fall-prevention behaviors. Almost all studies reported positive outcomes, including improved knowledge, perceived severity, perceived susceptibility, and fall-prevention behaviors. Programs integrating additional components such as social supports, health literacy enhancement, and home environmental modification showed greater effectiveness. Experimental groups demonstrated significantly higher scores in health beliefs and preventive behaviors than those from the control groups (p<0.05-0.001). International findings also supported that HBM strengthens self-efficacy and reduces fear of falling among older adults.

It can be concluded that the applications of HBM, combined with social supports and multi-component interventions, is an effective approach for developing fall-prevention models for older adults and can be applied to community settings in Thailand.

References

World Health Organization. Falls [Internet]. 2021 [cited 2025 Oct 1]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/falls

Rubenstein LZ. Falls in older people: epidemiology, risk factors and strategies for prevention. Age Ageing. 2006 Sep;35 Suppl 2:ii37-ii41. doi: 10.1093/ageing/afl084.

Ambrose AF, Paul G, Hausdorff JM. Risk factors for falls among older adults: a review of the literature. Maturitas. 2013 May;75(1):51-61. doi: 10.1016/j.maturitas.2013.02.009.

ศรัญญา จุฬารี. การพลัดตกหกล้มในผู้สูงอายุ: สถานการณ์ ปัจจัยเสี่ยง และแนวทางการจัดการในยุคดิจิทัล. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ. 2568;43(2):1-8.

ธีรภัทร อัตวินิจตระการ, ชวนนท์ อิ่มอาบ. ประสิทธิผลของโปรแกรมการเตรียมความพร้อมและป้องกันการหกล้มในผู้สูงอายุ. วารสารแพทย์เขต 4-5. 2562;38(4):288-98.

Cardoso JDC, Azevedo RCS, Reiners AAO, Andrade ACS. Health beliefs and adherence of the elderly to fall prevention measures: a quasi-experimental study. Rev Bras Enferm. 2021 Nov 26;75Suppl. 4(Suppl. 4):e20201190. English, Portuguese. doi: 10.1590/0034-7167-2020-1190.

Becker MH. The Health Belief Model and personal health behavior. Health Educ Monogr. 1974;2(4): 324-508. doi: 10.1177/109019817400200407

Heller RF, Verma A, Gemmell I, Harrison R, Hart J, Edwards R. Critical appraisal for public health: a new checklist. Public Health. 2008 Jan;122(1):92-8. doi: 10.1016/j.puhe.2007.04.012.

Page MJ, McKenzie JE, Bossuyt PM, Boutron I, Hoffmann TC, Mulrow CD, et al. The PRISMA 2020 statement: an updated guideline for reporting systematic reviews. BMJ. 2021 Mar 29;372:n71. doi: 10.1136/bmj.n71.

Er Y, Lu Z, Jin Y, Ye P, Duan L. Effectiveness of Group-Based Interventions for Fall Prevention Among Community-Dwelling Older Adults - 7 Regions, 6 PLADs, China, 2019-2020. China CDC Wkly. 2023 Nov 24;5(47):1047-1051. doi: 10.46234/ccdcw2023.196.

Ahn S, Oh J. Effects of a health-belief-model-based osteoporosis- and fall-prevention program on women at early old age. Appl Nurs Res. 2021 Jun;59:151430. doi: 10.1016/j.apnr.2021.151430. Apr 6. Erratum in: Appl Nurs Res. 2022 Aug;66:151452. doi: 10.1016/j.apnr.2021.151452.

ณัฐริกา มีศรี, วารี กังใจ, พรชัย จูลเมตต์, ชลธิชา จันทคีรี. ผลของโปรแกรมส่งเสริมการรับรู้ความเชื่อด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการป้องกันการหกล้มของผู้ป่วยสูงอายุที่เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล. วารสารสุขภาพและการศึกษาพยาบาล. 2567;30(3):72-86.

วุฒิชัย จิรโชติกุล. ผลของโปรแกรมป้องกันการพลัดตกหกล้มโดยประยุกต์แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมป้องกัน การพลัดตกหกล้มของผู้สูงอายุ ตำบลบางขุนกอง อำเภอบางกรวย จังหวัดนนทบุรี. วารสารการแพทย์ เขต 4-5. 2566;42(4):483-96.

ช่อผกา จั่นประดับ. ผลของโปรแกรมป้องกันการพลัดตกหกล้มของผู้สูงอายุ โดยใช้แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพในพื้นที่รับผิดชอบของโรงพยาบาลบ่อพลอย อำเภอบ่อพลอย จังหวัดกาญจนบุรี. วารสารโรงพยาบาลพหลพลพยุหเสนา. 2567;12(2):14-27.

สิริมา วังพยอม, กีรติ พลเพชร. ผลของโปรแกรมป้องกันการหกล้มด้วยการจัดการหลายปัจจัย ต่อพฤติกรรมป้องกันการหกล้มและการทรงตัวของผู้สูงอายุในชุมชน จังหวัดตรัง. วารสารสาธารณสุขศาสตร์ภาคใต้. 2566;9(2):50–60.

กัณฑพล ทับหุ่น, สิมคิด ปราบภัย. ประสิทธิผลของโปรแกรมส่งเสริมพฤติกรรมการจัดการสิ่งแวดล้อมภายในบ้านของผู้นำครอบครัวเพื่อป้องกันการหกล้มของผู้สูงอายุที่อาศัยในจังหวัดปทุมธานี. วารสารการปฏิบัติการและการผดุงครรภ์ไทย. 2566;10(2):20-37.

โสภิตตา แสนวา, เอมอัชฌา วัฒนบุรานนท์, นิภา มหารัชพงศ์. ผลของโปรแกรมป้องกันการพลัดตกหกล้มโดยประยุกต์ตามแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพร่วมกับแรงสนับสนุนทางสังคมต่อพฤติกรรมป้องกันการพลัดตกหกล้มของผู้สูงอายุในอำเภอเกาะจันทร์ จังหวัดชลบุรี. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ. 2565;5(2):214-27.

วราทิพย์ คำเงิน, รัศมี สุขนรินทร์. ประสิทธิผลของโปรแกรมป้องกันการพลัดตกหกล้มในผู้สูงอายุ เขตเทศบาลเมืองสุโขทัยธานี จังหวัดสุโขทัย. วารสารโรงพยาบาลพหลพลพยุหเสนา. 2568;13(3):51-65.

Sherrington C, Fairhall N, Wallbank G, Tiedemann A, Michaleff ZA, Howard K, Clemson L, Hopewell S, Lamb S. Exercise for preventing falls in older people living in the community: an abridged Cochrane systematic review. Br J Sports Med. 2020 Aug;54(15):885-891. doi: 10.1136/bjsports-2019-101512.

Lee SH, Yu S. Effectiveness of multifactorial interventions in preventing falls among older adults in the community: A systematic review and meta-analysis. Int J Nurs Stud. 2020 Jun;106:103564. doi: 10.1016/j.ijnurstu.2020.103564.