ผลของโปรแกรมการจัดการขยะมูลฝอยในครัวเรือน ของประชาชนในพื้นที่ตำบลหว้านใหญ่ จังหวัดมุกดาหาร

Tanyalak Paluek; Phoowasit  Phoolawan; Jarinthip  Chomchaipon

Authors

Tanyalak Paluek Sakon Nakhon Rajabhat University
Phoowasit Phoolawan Faculty of Science and Technology, Sakon Nakhon Rajabhat University
Jarinthip Chomchaipon Faculty of Science and Technology, Sakon Nakhon Rajabhat University

Keywords:

Household Solid Waste Management, Waste Management Behavior, Awareness Social Support, 3Rs Principle

Abstract

This quasi-experimental study aimed to examine the effects of a household solid waste management program among residents in Wan Yai Subdistrict, Mukdahan Province. A total of 56 participants were selected using a two-stage sampling method and assigned to either an experimental group (n=28) or a comparison group (n=28). The experimental group participated in the household solid waste management program for four weeks. Research instruments included the household solid waste management program and the structured questionnaire assessing knowledge, awareness, social support, and household solid waste management behaviors. Data were analyzed using descriptive statistics and inferential statistics, including the Wilcoxon signed-rank test and Mann-Whitney U Test. Statistical significance was set at p-value<0.05.

The results showed that, after the intervention, the experimental group had significantly higher scores in knowledge, awareness, social support, and household solid waste management behaviors than those from the comparison group (p-value<0.001). These findings indicated that the household solid waste management program was effective in promoting waste management behaviors. The integration of knowledge enhancement, awareness development, and social supports, together with participatory learning activities and hands-on practice, contributed to improvements in waste separation and resource recovery behaviors among participants. In addition, the program helped strengthen environmental awareness and community responsibility, which may contribute to sustainable solid waste management at both household and community levels.

Author Biographies

Tanyalak Paluek, Sakon Nakhon Rajabhat University

Master of Public Health Candidate

Phoowasit Phoolawan, Faculty of Science and Technology, Sakon Nakhon Rajabhat University

Lecturer in Health Science Program

Jarinthip Chomchaipon, Faculty of Science and Technology, Sakon Nakhon Rajabhat University

Lecturer in Health Science Program

References

กรมควบคุมมลพิษ. รายงานสถานการณ์มลพิษของประเทศไทย พ.ศ. 2566 [อินเตอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 2568 กุมภาพันธ์ 8]. เข้าถึงได้จาก: https://www.pcd.go.th/publication/32171/

คณะกรรมการจัดการสิ่งปฏิกูลและมูลฝอยแห่งชาติ. แผนปฏิบัติการด้านการจัดการขยะของประเทศ ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2565-2570). กรุงเทพมหานคร: กรมควบคุมมลพิษ [อินเตอร์เน็ต]. 2565 [เข้าถึงเมื่อ 2568 กุมภาพันธ์ 8]. เข้าถึงได้จาก:https://hub.mnre.go.th/th/knowledge/detail/63531

กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น. แผนปฏิบัติการจัดการขยะมูลฝอยชุมชน “จังหวัดสะอาด” ปี 2567: จังหวัดนนทบุรี. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงมหาดไทย [อินเตอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 2568 มิถุนายน 4]. เข้าถึงได้จาก: https://nonthaburi.gdcatalog.go.th/dataset/?organization=nbi_dla

เทศบาลตำบลหว้านใหญ่. รายงานสถานการณ์การจัดการขยะมูลฝอยตำบลหว้านใหญ่ ประจำปีงบประมาณ 2568. มุกดาหาร: เทศบาลตำบลหว้านใหญ่; 2568.

ฟ้าใส ประสารรส. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอยจากครัวเรือนของประชาชนตำบลบ้านคีรีวง อำเภอทุ่งหว้า จังหวัดสตูล. วารสารสุขภาพสตรอง แอนด์ เฮลที้. 2568;1(1):65-77.

กัลยาณี อุปราสิทธิ์, ณรงค์ ณ เชียงใหม่, วันทนีย์ ชวพงค์. พฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอยของ ครัวเรือนในเขตเทศบาลตำบลสันโป่ง อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่. วารสารบัณฑิตวิจัย. 2558;6(2):163-71.

ศศิมา แพงพา, ภูวสิทธิ์ ภูลวรรณ, จรินทร์ทิพย์ ชมชายผล. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการลดและการคัดแยกขยะมูลฝอยในครัวเรือนของประชาชนตำบลธาตุ อำเภอวานรนิวาส จังหวัดสกลนคร. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน. 2567;11(4):205-17.

เอกพงศ์ ภิรมย์วงศ์, ประจวบ แหลมหลัก, อรัณย์ภัค พิทักษ์พงษ์. ปัจจัยที่มีผลต่อการลดและการแยกขยะมูลฝอยในครัวเรือน ในเขตพื้นที่องค์การบริหารส่วนตำบลโป่งผา อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน. 2568;11(2):188-99.

ที่ว่าการอำเภอหว้านใหญ่. ข้อมูลทะเบียนราษฎรและจำนวนครัวเรือนตำบลหว้านใหญ่ อำเภอหว้านใหญ่ จังหวัดมุกดาหาร ประจำปี 2568. มุกดาหาร: ที่ว่าการอำเภอหว้านใหญ่; 2568.

Bloom MB. Taxonomy of Education Objective Handbook 1. New York: David Mackay; 1968.

Best JW. Research in Education. Englewood Cliffs: Prentice Hall; 1977.

สุรชัย ไชยอินทร์. ผลของโปรแกรมฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการต่อการลดขยะที่ต้นทาง [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [เข้าถึงเมื่อ 2569 มกราคม 11]. เข้าถึงได้จาก: https://tdc.thailis.or.th/tdc/dccheck.php?id=315002

คฑาวุธ แสนเมือง, ชลธิชา ศรีโลน, ปิ่นกมล สนโคกสูง, ปนัดดา หงษาวงค์, สมาน สีดา, ปิยะพงษ์ ชุมศรี. ความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมการคัดแยกขยะมูลฝอยของบุคลากรภายในองค์การบริหารส่วนตำบล อำเภอเมือง จังหวัดเลย. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ. 2567;17(3):187-200.

ศศิวิมล จันทร์มาลี, พัชรินทร์ แตงอ่อน, ขวัญยุพา ม่วงงาม, พัณณิตา แขกพงษ์, จิรภาส หอมจิตสุขฤทัย, ชนินันท์ ประเสริฐไทย. ผลของโปรแกรมการให้ความรู้และทัศนคติต่อการจัดการขยะมูลฝอยในตำบลข้าวงาม อำเภอวังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9. 2566;17(1):150-65.

สุทธิดา สืบทรัพย์. ผลของโปรแกรมการจัดการขยะมูลฝอยตามหลัก 3Rs ต่อความรู้การจัดการขยะมูลฝอยของประชาชน เทศบาลตำบลเมืองศรีไค อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารศูนย์อนามัยที่ 10 อุบลราชธานี. 2564;9(1):101-14.

สุทารัตน์ ชูดอก, เขมิกา สงวนพวก. การบริหารจัดการขยะโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน: ศึกษากรณีองค์การบริหารส่วนตำบลโก่งธนู อำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. 2564;12(2):28-48.

สุรีย์พร สลับสี, โชติ บดีรัฐ. ความรู้ เจตคติ และการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการขยะมูลฝอยชุมชนเขตเทศบาลตำบลคลองด่าน อำเภอบางบ่อ จังหวัดสมุทรปราการ. วารสารสหวิทยาการวิจัยและวิชาการ. 2566;3(4):403-26.

Pongpunpurt P, Muensitthiroj P, Pinitjitsamut P, Chuenchum P, Painmanakul P, Chawaloesphonsiya N, et al. Studying waste separation behaviors and environmental impacts toward sustainable solid waste management: a case study of Bang Chalong Housing, Samut Prakan, Thailand. Sustainability. 2022;14(9):5040.

ประเวทย์ ยาแปง, สามารถ ใจเตี้ย, สิวลี รัตนปัญญา. ความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอยตามแนวคิดขยะเหลือศูนย์ของประชาชนในเขตเทศบาลตำบลทุ่งหัวช้าง อำเภอทุ่งหัวช้าง จังหวัดลำพูน. วารสารสังคมศาสตร์วิจัย. 2566;14(2):36-49.