Health Literacy and Health Behaviors Based on Lifestyle Medicine Pillars among Patients with Non-communicable Diseases in Mae Tha District, Lampang Province
Keywords:
Health literacy, Lifestyle medicine, Health behaviors, Non-communicable diseasesAbstract
This cross-sectional analytical study aimed to assess the level of health literacy, health behaviors based on the six pillars of lifestyle medicine and identify predictors of health behaviors among patients with non-communicable disease (NCDs). The samples consisted of 473 patients with diabetes mellitus and/or hypertension, aged 20-79 years, who received care at Mae Tha Hospital, Lampang Province. Participants were selected using multi-stage random sampling. Data were collected using an interview questionnaire and analyzed using descriptive statistics, Pearson’s correlation coefficient, and stepwise multivariable regression analysis. The results showed that the participants had an overall health literacy score of 79.20%, which was classified as a moderate level. The overall health behavior score based on the six pillars of lifestyle medicine was 68.69%, which was classified as a very good level. When each pillar was considered separately, avoidance of risky substances and restorative sleep had the highest score, both at an excellent level, whereas nutrition and physical activity had the lowest scores, respectively, and were classified as average. Factors significantly associated with health behavior scores (p<0.05) included positive factors, namely health literacy (r=0.340), reinforcing factors (r=0.288) and enabling factors (r=0.186), while male sex was negatively associated with health behavior scores (r=-0.095). These four factors jointly explained 13.79% of the variance in health behaviors (adjusted R2=0.1379). The findings indicate that although the participants demonstrated a very good overall level of health behaviors, further improvement is needed particularly in nutrition and physical activity interventions aimed at improving these behaviors should focus on strengthening health literacy in conjunction with creating health-supportive environments and enhancing support from families and communities.
References
World Health Organization. Hypertension [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2025 [cited 2026 Aug 22]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hypertension
World Health Organization. Diabetes [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2024 [cited 2026 Aug 22]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/diabetes
เริงฤดี ปธานวนิช, วิชัย เอกพลากร. รายงานการสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 7 พ.ศ.2567-2568. กรุงเทพฯ: คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล; 2568.
วิชัย เอกพลากร. รายงานการสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 6 พ.ศ.2562-2563. กรุงเทพฯ: คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล; 2564.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดลำปาง. ระบบข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ (HDC) ลำปาง: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดลำปาง [อินเตอร์เน็ต]. 2569 [เข้าถึงเมื่อ 2569 มกราคม 11]. เข้าถึงได้จาก: https://hdc.moph.go.th/lpg/public/standard-report-detail/2e3813337b6b5377c2f68affe247d5f9
คณะอนุกรรมาธิการพัฒนาระบบบริการสาธารณสุข การส่งเสริม ป้องกัน และควบคุมโรค ในคณะกรรมาธิการสาธารณสุข วุฒิสภา. รายงานการพิจารณาศึกษา เรื่อง การบูรณาการเวชศาสตร์วิถีชีวิตสู่ระบบบริการสุขภาพของประเทศไทย. กรุงเทพฯ: สำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา; 2568.
กฤษฎา ศิริชัยสิทธิ์, ธนิสา อนุญาหงษ์. เวชศาสตร์วิถีชีวิต. วารสารการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม. 2567;4(1):1-12.
อังศินันท์ อินทรกำแหง. ความรอบรู้ด้านสุขภาพ: การวัดและการพัฒนา. กรุงเทพฯ: สุขุมวิทการพิมพ์; 2560.
Singh T, Ahmed TH, Mohamed N, Elhaj MS, Mohammed Z, Paulsingh CN, et al. Does Insufficient Sleep Increase the Risk of Developing Insulin Resistance: A Systematic Review. Cureus. 2022 Mar 26;14(3):e23501. doi: 10.7759/cureus.23501.
Holt-Lunstad J, Smith TB, Layton JB. Social relationships and mortality risk: a meta-analytic review. PLoS Med. 2010 Jul 27;7(7):e1000316. doi: 10.1371/journal.pmed.1000316.
Evang L, Lewis JE, Nicanord EJ. Effects of the Six Pillars of Lifestyle Medicine on the Performance of High School Athletes: A Systematic Review. Am J Lifestyle Med. 2025 Oct 14:15598276251388632. doi: 10.1177/15598276251388632.
มยุรี คนยัง. การพัฒนารูปแบบการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพตามหลักเวชศาสตร์วิถีชีวิต ในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดไม่พึ่งอินซูลิน โดยชุมชนมีส่วนร่วม จังหวัดอุดรธานี. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน,. 2567; 9(1): 335-45.
World Health Organization. Social determinants of health [Internet] Geneva2025 [cited 2026 MAR 26]. Available from: https://www.who.int/health-topics/social-determinants-of-health#tab=tab_1
กองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพของคนไทยอายุ 15 ปีขึ้นไป ในการปฏิบัติตามหลัก 3อ. 2ส. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด; 2556.
สำนักสื่อสารความเสี่ยงและพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพ กรมควบคุมโรค. คู่มือกระบวนการสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันควบคุมโรคและภัยสุขภาพ. นิรันตา ไชยพาน, สุจิตรา บุญกล้า, กฤษกร คนหาญ, เนตรชนก ไชยพาน, บรรณาธิการ. กรุงเทพฯ: บริษัท อาร์ เอ็น พี พี วอเทอร์ จำกัด; 2564.
กระทรวงสาธารณสุข กรมอนามัย. คู่มือแพทย์ประจำบ้านสาขาเวชศาสตร์ป้องกัน (เวชศาสตร์วิถีชีวิต) หลักสูตรประจำปี พ.ศ. 2565. นนทบุรี: กรมอนามัย; 2565.
กรรณิการ์ การีสรรพ์, พรทิพย์ มาลาธรรม, นุชนาฏ สุทธิ. ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพ ความรู้เกี่ยวกับการควบคุมโรคความดันโลหิตสูง และพฤติกรรมการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุที่เป็นโรคความดันโลหิตสูง. วารสารวิจัยและนวัตกรรมทางการพยาบาล. 2562; 25(1): 280-95.
สุภาพร มงคลหมู่, ชนัญชิดาดุษฎี ทูลศิริ, พรนภา หอมสินธุ์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันโรคความดันโลหิตสูงของกลุ่มเสี่ยง ในอำเภอนาดี จังหวัดปราจีนบุรี. วารสารไทยเภสัชศาสตร์และวิทยาการสุขภาพ. 2565;17(2):168-75.
กิตติชัย เกิดพันธ์, กรรณิกา เรืองเดช ชาวสวนศรีเจริญ, จิราภรณ์ กรรมบุตร. ผลของโปรแกรมสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมสุขภาพและระดับน้ำตาลในเลือด ในผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวาน. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข. 2568;32(2):161-77.
กรกนก นาเครือ. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อพฤติกรรมสุขภาพตามแนวเวชศาสตร์วิถีชีวิตของผู้สูงอายุ จังหวัดราชบุรี. วารสารการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม. 2567;47(1):82-97.
กฤษณี ศรีเมือง ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับพฤติกรรมสุขภาพ 3อ.2ส. ของบุคลากรทางการแพทย์ โรงพยาบาลศูนย์การแพทย์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ [อินเตอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 2569 มีนาคม 26]; เข้าถึงได้จาก: https://hdl.handle.net/20.500.14770/7846
ศิริพร ศรีชะตา, อนุชา ไทยวงษ์, กำทร คานา, ดิษฐพล ใจซื่อ, วัชรินทร์ สมบัติศิริ. ผลของโปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพตามหลักเวชศาสตร์วิถีชีวิตต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพ พฤติกรรมสุขภาพ และผลลัพธ์ทางคลินิกในบุคลากรที่มีภาวะน้ำหนักเกิน. วารสารสุขภาพและการศึกษาพยาบาล. 2569;32(1):1-18.
นพดล ทองอร่าม, อมรศักดิ์ โพธิ์อำ, พุฒิพงศ์ มากมาย. ปัจจัยนำ ปัจจัยเอื้อ ปัจจัยเสริมที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมสุขภาพของผู้สูงอายุ เขตอำเภอลานสัก จังหวัดอุทัยธานี. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีนอร์ทเทิร์น. 2565;3(2):100-11.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 REGIONAL HEALTH PROMOTION CENTER 9 JOURNAL

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความหรือข้อคิดเห็นใด ๆ ที่ประกฎในวารสารศูนย์อนามัยที่ 9 เป็นความคิดเห็นของผู้เขียน บรรณาธิการ คณะผู้จัดทำ และศูนย์อนามัยที่ 9 นครราชสีมา (เจ้าของ) ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย ผู้เขียนต้องรับผิดชอบต่อบทความของตนเอง
ผลการพิจารณาของกองบรรณาธิการและผู้ทรงคุณวุฒิถือเป็นที่สิ้นสุด คณะบรรณาธิการวารสารฯ ขอสงวนสิทธิ์ในการตรวจแก้ไขข้อความให้ถูกต้องตามหลักภาษาและมีความเหมาะสม
กองบรรณาธิการวารสารฯ ขอสงวนสิทธิ์มิให้นำเนื้อหาใด ๆ ของบทความ หรือข้อคิดเห็นใด ๆ ของผลการประเมินบทความในวารสารฯ ไปเผยแพร่ก่อนได้รับอนุญาตจากกองบรรณาธิการ อย่างเป็นลายลักษณ์อักษร และผลงานที่ได้รับการตีพิมพ์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารศูนย์อนามัยที่ 9